ملایر

مَلایـر شهری است در غرب ایران. این شهر مرکز شهرستان ملایر در جنوب شرقی استان همدان است. جمعیت آن در سال ۱۳۸۵ برابر با ۱۵۳۷۴۸ نفر گزارش شده است که دومین شهر بزرگ استان پس از همدان، و بزرگترین از لحاظ مساحت و تعداد روستاها و تبعات است پنجاهمین شهر بزرگ ایران از نظر جمعیت به‌شمار می‌آید. ملایر دارای طبیعت معتدل کوهستانی با زمستانهای سرد و پر برف و تابستانهای معتدل است. وجود روستاها و زمینهای وسیع کشاورزی و نیز قرارگیری بر سر راههای مواصلاتی اصلی، در توسعه ملایر موثر بوده‌اند.

== نام‌شناسی ==

نام این شهر پیشتر «دولت‌آباد» بود که در دورهٔ حکومت پهلوی به ملایر تغییر کرد. در مورد وجه تسمیه ملایر و اصل و ریشه آن اقوال مختلفی ازجمله موارد ذیل ذکر شده‌است:

* بعضی ار پژوهندگان اظهار داشته‌اند که نام ملایر ترکیبی از دو واژه «مال» و «آیر» است. در لهجه کردی و لری واژه «مال» به معنی «خانه» و واژه «آیر» معرف «آگر» است که در زبان مادی به معنای آتش بوده‌است و هنوز در مناطقی از غرب کشور آتش را «آگر» می‌گویند. بنا بر این نظر «مال آیر» که در تلفظ ملایر آمده به معنای سرزمین آتش بوده‌است و هنوز بعد از هزاران سال بروی کوه‌های شهر در شبهای عید نوروز آتش روشن می‌کند.

* نظر دیگر این است که ملایر از واژه «مل» به معنی خانه و کلمه «آیر» به معنی آریاها به معنی خانه ریشه گرفته‌اند که روی هم «سرزمین آریاها» را تشکیل می‌دهد.

* «مل آگر» به معنی «تپه آتش» است؛ مادها با روشن کردن آتش بر روی تپه‌ها و کوه‌ها به انتقال پیام به مسافت‌های دور می‌پرداختند.

* ایل زندیه ملایر درمقام خطاب به بچه‌ها واژه مالکان رابکار می‌بندند. ایل زندیه این لغت را درجای دیگر بجای مردم ملایر بکاربرده‌اند که به معنای مالکان ملایر و یا بچه ملایر است.

== تاریخ ==

بنا بر آثار به جای مانده در همدان کنونی و گفته‌های هرودوت تاریخ‌نگار یونانی، شهر هگمتانه یا اکباتان (همدان کنونی) پایتخت کشور ماد بوده‌است. بر این اساس ملایر و نواحی نزدیک به این شهر از اهمیت خاصی برخوردار بوده‌اند. در این دوران ملایر به علت اهمیت ترابری و جغرافیایی، موقعیتی ویژه داشت. با ورود ماد‌ها به این منطقه و تشکیل حکومت توسط آن‌ها در ملایر نیز قلعه‌ها و مرکزهای جمعیتی به وجود می‌آید که قلعه‌ها حافظ امنیت و حکومت بودند و مرکزهای جمعیتی روستاهایی کوچک بودند که با توجه به حاصل خیزی ملایر و آب و هوای مناسب آن به دامداری، کشاورزی و صنایع ابتدایی مشغول بودند همانند روستای انوج، می آباد، داویجان، گوراب، شهر خرابه دهنو و جلگه شورکات آورزمان.

دژها و قلعه‌های ملایر که اکنون دژ گوراب و قلعه نوشی جان و قلعه انوج از آن‌ها باقی مانده اهمیت بسیاری در حکومت‌های پیش از اسلام داشته‌اند. پیرنیا(مشیرالدوله) در کتاب ایران باستان چنین می‌نویسد:

ملایر پیش از ساسانیان جزو حوزه اکباتان و در دوره ساسانیان یکی از نواحی نهاوند بوده‌است. از حوادث مهمی که در عهد ساسانیان در ملایر اتفاق می‌افتد یکی شکست خسرو پرویز از بهرام چوبینه در ناحیه شهر کنونی ملایر و دیگری مخفی شدن یزدگرد سوم هنگام حمله اعراب در قلعه‌ای بر کوهی در چند کیلومتری شهر کنونی ملایر که هنوز به کوه یزدگرد مشهور است، می‌باشد.

بهرام چوبین سردار نام آور خسرو پرویز پس از بدست آوردن پیروزی‌های بسیار در خاک روم بر شاه خود شورش می‌کند و در جنگی که در ناحیه شهر کنونی ملایر اتفاق می‌افتد خسرو پرویز شکست می‌خورد و به روم فرار می‌کند. بهرام چوبینه بنا بر رسم آن دوران برای گرامی داشت این پیروزی بزرگ قلعه چوبینه را در این محل احداث می‌کند. شکارگاه بهرام چوبینه نیز در همین ناحیه بوده‌است. بعدها در دوره قاجار شهر دولت آباد را در همین قلعه بنا کردند. این قلعه تا حدود چهل سال پیش هنوز باقی بود.

در ده کیلومتری جاده ملایر به سمت استان لرستان کوهی است بنام یزدگرد که آثار قلعه‌ای مخروبه بر آن هنوز باقی است. در تاریخ آمده‌است که یزدگرد سوم آخرین شاه ساسانی هنگامی که از اعراب در مداین شکست خورد برای تجدید قوا و جمع آوری لشکر به حوالی نهاوند گریخت. از آنجا که ملایر در آن زمان یکی از نواحی نهاوند بوده این نام گذاری بی‌حکمت نبوده و این مکان آخرین پناهگاه یزدگرد سوم بوده‌است. انوج نیز یکی از روستاهای بسیار قدیمی آن می‌باشد که دارای قلعه‌ای بسیار قدیمی بنام قلعه انوج است که در حال نابودی است. به نظر می‌رسد این قلعه مربوط به دوره اشکانی باشد.

=== ملایر پایتخت ایران ===

شهر ملایر در زمان افشار از اهمیت بسازایی برخوردار بوده است و در کتاب خواجه تاجدار آمده است پس از فوت نادر شاه، کریم خان زند ابتدا توانست بر ملایر مسلط شده و سپس نهاوند و تویسرکان را ضمیمه این شهر نمود، و بعد از غلبه بر مهر علی خان تکلو حاکم همدان توانست همدان را به تصرف خود در بیاورد و بعد از آن اصفهان و گلپایگان را تسخیر نمود و بطور موقتی ملایر را پایتخت و مقر فرماندهی خود نمود و از طریق ملایر و مردمان شجاعش توانست بر کل ایران مسلط شود و سپس پایتخت را به فارس برد

=== پیدایش شهر کنونی ملایر ===

پیدایش شهر ملایر از دوره قاجاریه و با اهتمام شاهزادگان قاجار آغاز شده و توسعه یافته و بنای شهر فعلی ملایر با حکومت فتحعلی شاه قاجار در سال ۱۱۸۸ هجری مقارن است که از سوی محمدعلی میرزا دولتشاه ساخته شده و نخست به نام بانی آن دولت آباد خوانده می‌شد که پس از انقراض دودمان قاجار، در زمان حکومت دودمان پهلوی، به ملایر تغییر نام داد. ملایر و مردم آن از بازماندگان مادها هستند و به علت وجود جلگه حاصلخیز حوزه رودخانه، از شازند تا شوشاب محل اسکان قبایل مختلف آن بوده است. مادها پس از تسخیرشهر هگمتانه به سمت بیرون آن پناه برده و به قبائل مختلف منشعب می شوند. از جمله ایل کرد و لر که هردو ریشه مشترک داشته و زبانهای فعلی آنها موید این ادعاست که بازمانده یک زبان هستند و هر دو ریشه پهلوی دارند. پس از کشته شدن نادرشاه افشار، کریم خان زند که یکی از سرداران اعظم او بود به پادشاهی رسید.قوم زندیه از ملایر به شیراز مهاجرت کرد و پس از به قدرت رسیدن قاجار مجبور شد از شیراز به ملایر باز گردد. طایفه زند در چندین نقطه از این جلگه پراکنده می شوند بطور مثال مانیزان و شریف آباد، پری و زنگنه و کمازان. قوم زند قبل از رسیدن به قدرت در جنگ های دیگری رشادت خود را به اثبات رسانده بودند مثل جنگ با عثمانی و افغان ها. از این رو سران قاجار برای جلوگیری از شورش مجدد طایفه زند سعی در کنترل آنها می نمایند. فتحعلی شاه قاجار، (دولتشاه) شاهزاده قجر را والی کرمانشاه کرد و دولتشاه در ملایر اقدام به تاسیس دارالحکومه نمود. بدین وسیله ایل زند تحت نظر قرار گرفتند و ملایر نام دولت آباد به خود گرفت. این زمان مقارن است با سال ۱۲۲۴ هجری شمسی. فتحعلی شاه قاجار هشت تن از دختران سران ایل زند را در حرمسرای خود داشت. یکی از آنها مریم بیگم دختر شیخعلیخان زند زنگنه، سردار بزرگ کریمخان بود. فتحعلی شاه از مریم بیگم پسری به نام شیخ علی میرزا( شیخ الملوک) داشت که او را همراه کارداران و ملازمان به سمت ملایر روانه داشت تا به عنوان حاکم ملایر در شهر تازه تاسیس مستقر گردد. پس از او سیف الدوله فرزند عضدالسطان پسر بزرگ فتحعلیشاه حاکم همدان، لرستان و ملایرشد و این زمان حکومت او مقارن است با سلطنت ناصرالدین شاه و مظفرالدین شاه قاجار. طایفه های ملایر را می توان به سه دسته تقسیم کرد دسته اول قبل از ورود شیخ الملوک هستند که ازآنها میتوان زندیه، سلیمانی، قهری، لطفعلیان، صارمی، شاملو، ترکمان، شیرعلیخان، حاج جعفرخان و مردم دهکده چوبین نام برد. دسته دوم همزمان با ورود خاندان عضدی قاجار در ملایر سکنی گزیدند. مانند خاندان مصدقی، ناظمی و تاج بخش … دسته سوم پس از پس از شکل گیری ملایر بتدریج از شهرهای اطراف وارد شدند مانند فتاحی، میرشاهی، خوانساری، میرکمالی، کشاورزیان، کتیرایی، مدنی، رضوی و محمدی، فراهانی و بحرینی. مبداء شهرهای آنها نهاوند، تویسرکان و اصفهان، فراهان و خوانسارو کشور بحرین بود. شیخ الملوک اقدام به تاسیس مسجد جامع و بازار می نماید. مسجد شیخ الملوک داری معماری مشابه مساجد همدوره خود بوده است.این مسجد بسیار شبیه مسجد جامع همدان و بروجرد بوده و دارای دو حیات و تک مناره ای بود. مسجد جنب بازار واقع شده و رونق متقابلی بین این دو بنا وجود داشت. دولت آباد قدیم در اصل هسته اصلی شهر ملایر بوده و تو سط یک دیوار سرتاسری محصور می گشت. این دیوار دارای یک در بزرگ بود که از جنس سنگ بود و به آن دروازه سنگی گفته می شد، نام دیگراین در ورودی دروازه عباسی بود. دیوار شهر از پشت محله دولت آباد شروع می شد و تا خیابان امیرکبیر فعلی و انتهای خیبان بروجرد ادامه داشت. قلعه سیفیه خارج از این دیوار بود و خود دارای حصاری جداگانه بود. در این منطقه سیف الدوله مجموعه ای کامل از نظر خدمات و امکانات بوجود آورد. او در قلعه سیفیه (پارک) بیمارستان، مدرسه، مسجد و جایگاه قشون و غیره بوجود آورد. به این ترتیب سیفیه یک عمارت کاملاً مستقل بود.

=== شهرستانها و مناطق جدا شده از ملایر ===

شهرستانهای نهاوند و تویسرکان در گذشته و براساس قانون تقسیمات کشوری مصوب ۱۳۱۶ ه.ش (تا سال ۱۳۲۸) از بخشهای تابعه شهرستان ملایر در استان پنجم کشور بودند که در سالهای ۱۳۲۶ و ۱۳۲۸ ه.ش از ملایر منفک و به شهرستان ارتقاء یافت.

=== باغهای تاریخی ملایر ===

ملایر در روزگاران قدیم دارای ۹ باغ بود. یکی از این باغ ها، باغ بهشت آیین نام داشت که درون آن برجی به نام برج گوهرالملوک وجود داشت. باغ بهشت آیین در مدخل ورودی شهر آن زمان قرار داشت. این باغ در سال ۱۳۱۸ تخریب می شود. باغ دوم باغات موده نام داشت که به چهل کلید نیز معروف بوده است. این باغات از نزدیک ازناو فعلی تا بلوار خیابان اراک فعلی امتداد داشت.این باغ دارای چهل مالک بوده که بصورت مشاع از قنات موده استفاده می کردند. باغ سوم به نام باغ شاه مشهور بود.این باغ در محدوده بین خیابان عارف فعلی تا محله جعفر آباد واقع شده بود. خاندان بیگلر بیگی در این باغ ساکن بودند.درون این باغ عمارتهایی وجود داشت و از قنات جعفرآباد مشروب می شد. امیرحمزه شوشابی بزرگ این خاندان بود که خود فردی دلیر و جنگ آور بود. بعدها نام این خانواده به رزم آرا تغییر یافت.در زمان جنگ بین الملل دوم ارتش ایران در این باغ مستقر شد و از این رو به باغ شاه معروف شد. باغ چهارم، باغ سرتیپ نام داشت.محدوده این باغ از دبیرستان شریعتی فعلی تا تکیه ابوالفضل بود. درون آن یک یخچال طبیعی و خندق قرار داشت. باغ پنجم، باغ کاظم خانی نام داشته است.محدوده این باغ از خیابان زرینی تا خیابان فخریه بوده است. در این باغ طایفه تاجبخش سکونت داشته اند. قسمتی از این باغ توسط سیف الدوله تصاحب شده بود. باغ ششم، باغ میرفتاح بوده است. این باغ از محله جعفرآباد تا قریه نامیله امتداد داشته است.در این باغ یک عمارت بزرگ و زیبا با گچ بری های کم نظیر وجود داشته. این عمارت از محله زورآباد تا بازار مهدی خان ادامه داشته است. در ایام محرم و صفر مراسم باشکوه عزاداری و تعزیه در آن رواج داشته است. یخچال میرفتاح که هنوز پابرجاست در این محدوده است. در ایام برج خرداد در این باغ از گل های سرخ حاشیه باغات انگوری گلاب گیری به عمل می آمده است. آب این باغات از بند می آباد که بر بستر رودخانه حرم آباد واقع شده بود تامین می شد. باغ هفتم بهارستان نام داشته است. این باغ از خیابان سعدی تا اداره پست فعلی امتداد داشته است. سرای لطفعلیان نیز در این محدوده بوده است. باغ هشتم باغ گلستان بود است.این باغ از ابتدا خیابان سعدی تا اواسط بلوار قائم مقام فعلی امتداد داشته است. باغ بنفشه که جزء باغ سیفیه بوده است از خیابان دکتر اقبال تا بالای باغ ظهیریه امتداد داشته است. امیر موید در روزهای ۱۷،۱۸ و ۱۹ اردیبهشت جشن گل یاس را در این باغ برگزار می کرد.این جشن در سه روز برپا می شد. روز اول مخصوص بزرگان شهر و دیوان سالاران بود.روز دوم مخصوص مردم بی بضاعت و روز سوم مخصوص ملازمان و رعایا خود باغ سیفیه بود. در این جشن ها خواننده ها و نوازندگانی از شهرهای دیگر حضور می یافتند مثل مرحوم تاج اصفهانی استاد آواز و مرحوم حنانه استاد به نام آهنگسازی

=== تاریخ مدارس ملایر ===

اولین مدرسه اسدیه نام داشت. این مدرسه توسط شخص اسدالله خان پایه گذاری شد. در این مدرسه ابتدا فرزندان اعیان و اشراف شهر تحصیل می کردند. این مدرسه به سبک امروزی توسط زیگلر مبلغ مذهبی آمریکایی اداره می شد. از این رو به آن مدرسه ایران و امریکا نیز گفته می شد. دانش آموزان دوران ابتدایی را در این مدرسه می گذراندند و سپس به مدرسه آمریکایی های همدان می رفتند و سه سال اول دبیرستان را آنجا به پایان می بردند.پس از آنجا به دبیرستان ایران و آمریکا (دبیرستان شبانه روزی البرز) در تهران میرفتند و سه سال پایانی را در آنجا سپری می کردند. مدرسه بعدی، مدرسه سلطانی نام داشت و در کوچه مساحی و سپس در میدان زندیه واقع شده بود. مدرسه دیگر، مدرسه رازی نام داشته است و حدود سال ۱۳۱۴ درساختمان ابوالقاسم خان شیرازی برقرار شده بود.این مدرسه در خیابان شهید مصطفی خمینی فعلی واقع شده بود. این مدرسه چهار کلاسه بوده است. پس از این مدارس دبستان دیگری ساخته شد که معروف به مدرسه نو بنیاد بود، این مدرسه بعدها به رهنما تغییر نام یافت. محل آن درخیابان بروجرد بوده است. در این مدارس افراد زیادی تحصیل کردند و به درجات عالی رسیدند. مقوله علم و فرهنگ در ملایر بسیار مورد توجه بود و از اهمیت خاصی برخوردار بوده است. حمام های عمومی ملایر در آن زمان حمام هایی زیبا و جالب نیز در محلات وجود داشته است.حمام شیخ الملوک در بازار مسگرها قرار داشته است.حمام دیگر حمام اسدالله خانی نام داشت که در بازار مهرعلی واقع گردیده بود و از قنات دولت آباد استفاده می کرد.حمام دیگری در امتداد قنات دولت آباد وجود داشته که معروف به حمام عقیل بوده است. حمام بعدی میرفتاح نام داشت که از قنات بهارستان آبگیری می کرده است. حمام حاج جعفرخان وزیری در محله زورآباد واقع شده بود و از قنات جعفرآباد بهره مند بوده است. حمام سرتیپ نیز در پشت تکیه ابوالفضل قرار داشته است.حمام سیفیه نیز برای استفاده خاندان سیفیه و ملازمان و پیشکاران آنها ساخته شده دارای زیبایهای درخورتوجه بوده است. حمام بلور یا سرچشمه توسط خاندان ایمانی احداث شده است. این حمام در فهرست آثار میراث فرهنگی قرار دارد اما توجه زیادی به آن نمی شود و نیازمند تعمیر و بازسازی است

=== ظهور مدرنیته در ملایر ===

اولین نشانه های دنیای مدرن در ملایر اولین خودرو توسط امیر موید وارد ملایر گشت. سپس دیگر خوانین مثل فرهنگ، ظهیری، رضوی اقدام به خرید خودرو یا اُتل دودی نمودند. اولین سینما دائمی در ملایر معروف به سینما فرهمند بود که در حدود سالهای ۱۳۳۲ پایه گذاری شد. قبل از آن در محل دبیرستان شریعتی یک سینمای سیار اقدام به پخش فیلم در شبهای متوالی می کرد. اولین نیروگاه برق که معروف به کارخانه برق بود در خیابان شهید طلوعی(برق پایین) احداث شد. نام این شرکت خرم فال بود و پایه گذاران آن شرکت اشخاصی به نام خسروی، رضوی، فولادی و….بودند. خسروی کارخانه یخسازی به شکل امروز را نیز پایه گذاری کرده بود. مستر زیگلر(میسیونر:مبلغ مذهبی کاتولیک ملایر) نیز طرح کارخانه نساجی را در ملایر پیاده کرده بود. در آن روزگار در اراضی ملایر کشت پنبه بسیار رواج داشت بطوری که گندم وجو بعد از پنبه رتبه های بعدی را تشکیل می دادند. این کارخانه در خیابان وفایی فعلی و اقع شده بود. در زمان جنگ دوم در اثر قحطی مردم بجای پنبه گندم کاشتند و دیگر کشت پنبه از رواج افتاد و کارخانه نساجی از رونق افتاد.شهرستان ملایرشهری زیبا وخوش آب و هوا در غرب کشور میباشد

== جغرافیا ==

=== نا همواری ها ===

ملایر ناحیه‌ای کوهستانی است که از دره و کوه پایه‌های زاگرس تشکیل شده‌است. منطقه ملایر همراه با بروجرد ناحیه بین رشته کوه لرستان و الوند را تشکیل می‌دهد و در بین شهرهای نهاوند، بروجرد، اراک، تویسرکان و همدان قرار گرفته‌است.

=== آب و هوا ===

=== ترابری ===

ملایر یکی از شهرهای مهم در مسیر ترابری جاده‌ای در غرب کشور است و تنها شهری است که راه آهن غرب کشور با ۲ خط ریل از آن می‌گذرد و این راه آهن از ملایر تا راه اهن سراسری عراق ادامه می‌یابد. خط آهن اصفهان-اراک -کرمانشاه از این شهر می‌گذرد.

== مردم ==

=== جمعیت ===

در سال ۲۰۰۵ جمعیت شهر ملایر ۱۸۹،۴۱۰ نفر برآورد شده است و جمعیت شهرستان ملایر بالغ بر ۳۵۰،۰۰۰ نفر می باشد.

=== زبان ===

زبان اهالی این شهرستان گویش ملایری است.

گویش یا لهجه ملایری گویشی است که مردم شهرستان ملایر به آن تکلم می‌کنند.

=== مشاهیر ملایر ===

ملایر زادگاه کریم خان زند، بنیانگذار لرتبار سلسله زندیه است. وی در قلعه پری از توابع شهرستان ملایر بدنیا آمد.

== جاذبه‌ها ==

شهرستان ملایر با توجه به قدمت تاریخی خود دارای جاذبه‌های گردشگری فراوانی است که از جمله می‌توان موارد زیر را یاد کرد:

* آتشکده و قلعه باستانی نوشیجان

* قلعه باستانی انوج

این قلعه در روستای انوج در ۳۵ کیلومتری جنوب غربی ملایر و بر فراز تپه‌ای در داخل روستا واقع شده است. این قلعه باستانی مربوط به دوره اشکانی است.

* کاروانسرای میرفتاح

به کاروانسرای حلاجها معروف است که درغرب راسته اصلی بازارملایرتوسط دالانی با طاق ضربی به آن متصل شده وسایرکاروانسراها باآجرخشت وملاط گل ساخته شده‌است.

* موزه ملایر

این موزه واقع در خیابان شهید مصطفی خمینی است که آثار دیدنی و جالبی را در خود قرار داده است و این موزه در بنای قدیمی عمارت لطفعلیان بنا شده است.

== دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی ==

شهرستان ملایر دارای مرکز دانشگاهی و آموزش عالی است که روی‌هم‌رفته ۱۱۰۰۰ دانشجو و ۵۰۰ عضو هیئت علمی در آن به آموزش و پژوهش مشغولند. این مراکز عبارتند از:

# دانشگاه ملایر
# دانشگاه آزاد اسلامی واحد ملایر
# دانشگاه آزاد اسلامی مرکز سامن
# دانشگاه پیام نور واحد ملایر
# دانشگاه پیام نور مرکز سامن
# دانشگاه جامع علمی کاربردی ملایر
# دانشکده علوم قرآنی ( وابسته به سازمان اوقاف)
# آموزشکده فنی خوارزمی (وابسته به اداره فنی و حرفه‌ای آموزش و پرورش)
# آموزشکده فنی کوثر (وابسته به اداره فنی و حرفه‌ای آموزش و پرورش)
# مرکز فنی جوش تخصصی ایران-آلمان
# حوزه علمیه حضرت علی ابن ابی طالب حوزه علمیه ملایر
# حوزه علمیه حضرت زینب
# آموزشکده کشاورزی آیت الله طالقانی سامن

== سوغاتی ==

کشمش باسلوق شیره

=== صنایع دستی ملایر ===

==== قالی بافی ====

صنعت قالی بافی در ملایر از پیشینه‌ای دور برخوردار است. اکثر قالی‌ها در قطعات زرع و نیم زرع و دو زرعی و قالیچه هستند و به ندرت فرش بزرگ بافته می‌شود. در شهرستان ملایر و روستاهای اطراف تعداد زیادی به کار قالی بافی اشتغال دارند. نقش‌هایی که در قالی‌های ملایر و روستاهای اطراف آن بافته می‌شود در حال حاضر بسیار کمیابند.

انواع نقشه‌های بافته شده در ملایر عبارت‌اند از نقش پیچ جوزان، پنج ستاره، گلدانی دره جوزان، مانیزان، نقش انگوری، نقش حاج خانومی، نقش بوته، نقش لچک ترنج، نقش زیرخاکی، بوته ماهی، و چهار چنگ قدیم.

==== گیوه‌بافی و آجیده‌بافی ====

یکی دیگر از صنایع دستی رایج در استان همدان گیوه‌بافی است که تعدادی از روستاها به تولید آن می‌پردازند. گیوه نوعی کفش نرم، مقاوم، سبک، خنک و ارزان است که رویه آن از نخ پنبه‌ای تابیده شده و زیر آن از چرم و یا آجیده انتخاب می‌شود.

بافت زیر آجیده در علی‌آباد دمق از توابع ملایر رایج است. رویهٔ این کفش عمدتأ در روستاهای دهنو، نهروند، نهاوند و روستای آرتیمان تویسرکان بافته می‌شود.

==== مبل و منبت کاری ====

تولید انواع صنایع دستی چوبی مانند: خراطی، ظرفیت کاری، منبت کاری از دیر باز در ملایر رواج داشته است. در سالهای اخیر علاوه بر شهرهای مذکور در روستاهای روستاهای دهنو، آورزمان، حسین آباد شاملو و بخش جوکار از توابع ملایر نیز، به تولید این صنعت می پردازند.

=== خوراکی ها ===

سوغات ملایر شامل انگور، کشمش، شیره انگور، سبزه، خشکبار، بادام، گردو، عسل، و باسلق است.

ملایر بزرگترین صادر کننده کشمش ایران است.{مدرک}

== کشاورزی و دامپروری ==

بیشتر جمعیت شهرستان ملایر به کار کشاورزی اشتغال دارند. نوع کشت آبی و دیم است. مهمترین محصولات کشاورزی در ملایر عبارتند از گندم، جو، بنشن، تره‌بار و چغندر قند. فرآورده‌های باغی نیز عبارتند از انگور،‌ بادام، گردو، زردآلو و سیب که بعضی به صورت تازه و بعضی (از جمله انگور) به صورت خشکبار صادر می‌گردد.

انگور مهمترین محصول ملایر محسوب می‌شود که از آن فرآورده‌های متنوعی چون شیره انگور، باسلق و کشمکش تهیه می‌گردد. کشمکش ملایر علاوه بر استان‌های دیگر به خارج از کشور به ویژه به اروپا صادر می‌شود. دامپروری نیز از مشاغل مهم ساکنان ملایر به شمار می‌رود که بیشتر به صورت سنتی وجود داشته و در روستاها به صورت پرورش گوسفند، بز، گاو و گوساله رایج است.

همچنین شیر گاوداری‌ها به کارخانه شیر پاستوریزه همدان حمل می‌شوند. بعضی از اقلام فرآورده‌های دامی به خصوص روغن، پنیر و کشک از صادرات مهم این شهرستان به شمار می‌آیند. از دیگر فعالیت‌های مهم در این زمینه، پرورش طیور است که گوشت آن به استان‌های خوزستان، لرستان و شهر همدان صادر می‌شود.

== جستارهای وابسته ==

* شهرستان ملایر
* استان همدان
* دانشگاه ملایر
* دانشگاه آزاد اسلامی واحد ملایر
* حسین آباد ناظم
* سامن

== پانویس ==

== منابع ==

* ملایر نیوز خبر شماره ۱۲۸۶۷، تاریخ ۴ خرداد ۱۳۸۹
* راه آهن غرب روزنامه کیهان خبر شماره ۱۹۳۸۰، ۱۸ خرداد ۱۳۸۸

* راه اهن ملایر باشگاه خبرنگاران جوان خبر شماره ۱۷۹۹۸، تاریخ ۲۳ فروردین ۱۳۸۹

* روزنامه آفتاب یزد شماره ۲۱۴۴، ۲۴ مرداد ۱۳۸۶، صفحه ۱۲

== پیوند به بیرون ==

* وب‌گاه شهرداری ملایر
* ملایر، سرزمین آریایی‌ها از وبگاه آفتاب
* مختصات و ارتفاع
* وبگاه فرمانداری ویژه ملایر
* وبگاه رسمی دانشگاه ملایر
* مرجع شهرهای ایران
* خبرگزاری زند
* پاتوق بچه های ملایر
* نابودی میراث فرهنگی ملایر

Add a Comment

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.