فهرست شاهان ایران

این فهرستی است از شاهان خاندانهای اصلی فرمانروا در ایران که شامل تمام پادشاهی ها و شاهنشاهی های فرمانروا در گستره جغرافیایی ایران و فرمانروایان آنها می شود. برای دیدن فهرست های کامل تر از فرمانروایان اصلی و نیز خاندان های کوچکتر حاکم در ایران به صفحه های زیر رجوع کنید:

* فهرست شاهان ایلام

=پادشاهی‌های کهن حدود۲۷۰۰ تا ۵۵۰ پیش از میلاد=

=شاهشاهی ایران باستان ۵۵۰ تا ۳۲۹ پیش از میلاد=

= سلوکیان (از ۲۴۹ تا ۳۲۴ پیش از میلاد) =

# سلوکوس یکم (از ۳۱۲ تا ۲۸۰ پیش از میلاد)
# آنتیوخوس یکم (از ۲۸۰ تا ۲۶۱ پیش از میلاد)
# آنتیوخوس دوم (۲۶۱ تا ۲۴۶ پیش از میلاد)

= پارت ها =

توضیح: ح علامت اختصاری حدود است.

* ارشک (اشک یکم) (ح۲۵۰- ح۲۴۷ پ.م)
* تیرداد یکم (اشک دوم) (ح۲۴۷- ح۲۱۱ پ.م)
* اَردوان یکم (اشک سوم) (ح۲۱۱- ح۱۹۱ پ.م)
* فریاپت (اشک چهارم) (ح۱۹۱- ح۱۷۶ پ.م)
* فرهاد یکم (اشک پنجم) (ح۱۷۶- ح۱۷۱ پ.م)
* مهرداد یکم (اشک ششم) (ح۱۷۱- ح۱۳۸ یا۱۳۷ پ.م)
* فرهاد دوم (اشک هفتم) (ح۱۳۸ یا ۱۳۷- ح۱۲۸ پ.م)
* اردوان دوم (اشک هشتم) (ح۱۲۸- ح۱۲۳ پ.م)
* مهرداد دوم (اشک نهم) (ح۱۲۳- ۸۷ پ.م)
* گودرز نخست (۹۱ – ۷۸؟)
* اُرُد نخست (۷۸ – ؟)
* سیناتروک (اشک دهم) (۷۶ یا ۷۵- ۷۰ یا ۶۹ پ.م)
* فرهاد سوم (اشک یازدهم) (۷۰ یا ۶۹- ۵۸ یا ۵۷ پ.م)
* مهرداد سوم (اشک دوازدهم) (۵۸ یا ۵۷- ۵۶ پ.م)
* اُرد دوم (اشک سیزدهم) (ح۵۶- ۳۷ یا ۳۶ پ.م)
* فرهاد چهارم (اشک چهاردهم) (ح۳۷- ۲ پ.م)
* تیرداد دوم (۳۲ – ح۳۰ پ.م)
* فرهاد پنجم یا (فرهادک) (اشک پانزدهم) (۲ پ.م- ۴ م)
* ملکه موزا (۲ پ.م- ۴ م) همراه با پسرش فرهاد پنجم
* اُرد سوم (اشک شانزدهم) (۴- ۶ یا ۷ م)
* ونُن یکم (اشک هفدهم) (۷ یا ۸- ۱۲ م)
* اردوان سوم (اشک هیجدهم) (۱۲- ۳۹ یا ۴۰ م)
* تیرداد سوم (ح۳۶ م)
* وردان (اشک نوزدهم) (۳۹ یا ۴۰- ۴۵ م)
* گودرز دوم (اشک بیستم) (۴۱- ۴۵ م)
* ونن دوم (اشک بیست و یکم) (۵۱ م)
* بلاش یکم (اشک بیست و دوم) (۵۱- ۷۷ یا ۷۸ م)
* پاکور (اشک بیست و سوم) (۷۸- ۱۰۸ یا ۱۱۰ م)
* اردوان چهارم (۱۰۸- ۱۱۰ م)
* خسرو (اشک بیست و چهارم) (ح۱۱۰- ۱۲۸ یا ۱۲۹ م)
* بلاش دوم (اشک بیست و پنجم) (۱۲۸ یا ۱۲۹- ۱۴۷ م)
* مهرداد چهارم (۱۲۸؟ یا ۱۲۹؟- ۱۴۷؟ م)
* بلاش سوم (اشک بیست و ششم) (۱۴۷- ۱۹۱ م)
* بلاش چهارم (اشک بیست و هفتم) (۱۹۱- ۲۰۸ م)
* بلاش پنجم (اشک بیست و هشتم) (۲۰۸- ح۲۱۶ م)
* اردوان پنجم (اشک بیست و نهم) (ح۲۱۶- ۲۲۶ م)
* بلاش ششم
* اردوازد

= ساسانیان =

(تاریخ بر پایه سالنمای میلادی)

* اردشیر یکم (اردشیر بابکان) (پیرامون ۲۲۴-۲۴۳)
* شاپور یکم (پیرامون ۳/۲۴۲-۲۷۲)
* هرمز یکم (۲۷۲-۲۷۳)
* بهرام یکم (۲۷۳-۲۷۶)
* بهرام دوم (۲۷۶-۲۹۳)
* بهرام سوم (۲۹۳)
* نرسی (۲۹۳-۳۰۲)
* هرمز دوم (۳۰۲-۳۱۰)
* آذرنرسی (۳۱۰)
* شاپور دوم (ذوالاکتاف) (۳۱۰-۳۷۹)
* اردشیر دوم (۳۷۹-۳۸۳)
* شاپور سوم (۳۸۳-۳۸۸)
* بهرام چهارم (۳۸۸-۳۹۹)
* یزدگرد یکم (۳۹۹-۴۲۱)
* بهرام پنجم (بهرام گور) (۴۲۱-۴۳۹)
* یزدگرد دوم (۴۳۹-۴۵۷)
* هرمز سوم (۴۵۹-۴۵۷)
* پیروز یکم (۴۵۸-۴۸۴)
* بلاش (۴۸۴-۴۸۸)
* قباد یکم (۴۸۸-۴۹۷)
* جاماسب (۴۹۷-۴۹۹)
* قباد یکم (۴۹۹-۵۳۱) (پادشاهی دوباره)
* خسرو یکم (خسرو انوشیروان) (۵۳۱-۵۷۹)
* هرمز چهارم (ترک‌زاد) (۵۷۹-۵۹۰)
* بهرام ششم (۵۹۰-۵۹۱)
* خسرو دوم (خسرو پرویز) (۵۹۱-۶۲۸)
* قباد دوم (شیرویه) (۶۲۸)
* اردشیر سوم (۶۲۸-۶۳۰)
* شهربراز (۶۳۰)
* خسرو سوم (۶۳۰)
* جوانشیر (۶۳۰)
* پوراندخت (۶۳۰-۶۳۱)
* گشتاسب بنده(۶۳۱)
* آزرمی دخت (۶۳۱)
* هرمز پنجم (۶۳۱)
* خسرو چهارم (۶۳۱)
* پیروز دوم (۶۳۱)
* خسرو پنجم (۶۳۱)
* یزدگرد سوم (۶۳۲-۶۵۱)

تازش و پیروزی تازیان (۶۵۱)

= پس از اسلام =

== گاوباریان ==

* گیل گیلانشاه
* دابویه
* فرخان بزرگ
* اسپهبد دازمهر
* فرخان کوچک
* خورشید

== باوندیان ==

=== شاخه کیوسیه ===

* باو
* سهراب یکم
* مهرمردان
* سهراب دوم
* شروین یکم
* شهریار یکم
* شاپور
* جعفر
* کارن یکم
* رستم یکم
* شروین دوم
* شهریار دوم
* دارا
* شهریار سوم

=== شاخه اسپهبدیه ===

* شهریار چهاروم
* کارن دوم
* رستم دوم
* علی یکم
* رستم سوم
* حسن یکم
* اردشیر یکم
* رستم چهارم

=== شاخه کینخواریه ===

* اردشیر دوم
* ممد
* علی دوم
* یزدگرد
* شهریار پنجم
* کیخسرو
* شرف الملوک
* حسن

== طاهریان ==

* طاهر بن حسین (طاهر ذوالیمینین)
* طلحه بن طاهر
* علی بن طاهر
* عبدالله بن طاهر
* طاهر بن عبدالله
* محمد بن طاهر بن عبدالله

== صفاریان ==

* یعقوب لیث
* عمرو لیث
* طاهر بن محمد بن عمرولیث
* لیث بن علی بن لیث
* محمد بن علی بن لیث
* احمد بن محمد بن خلف
* خلف بن احمد

== علویان تبرستان ==

* حسن بن زید
* القائم
* داعی الحق
* حسن پسر مهدی
* داعی صغیر

== سامانیان ==

* اسماعیل بن احمد، نامدار به امیر ماضی (۲۹۵ – ۲۷۹ ه‍.ق.)
* احمد بن اسماعیل، نامی به امیر شهید (۳۰۱ – ۲۵۹ ه‍.ق.)
* نصر بن احمد، نامی به امیر سعید (۳۳۱ – ۳۰۱ ه‍.ق.)
* نوح بن نصر، نامی به امیر حمید (۳۴۳ – ۳۳۱ ه‍.ق.)
* عبدالملک بن نوح، نامی به امیر رشید (۳۵۰ – ۳۴۳ ه‍.ق.)
* منصوربن نوح، نامی به امیر سدید (۳۶۵ – ۳۵۰ ه‍.ق.)
* نوح بن منصور، نامی به امیر رضی (۳۸۷ – ۳۶۵ ه‍.ق.)
* منصور بن نوح (۳۸۹ – ۳۸۷ ه‍.ق.)
* عبدالملک بن نوح (۳۸۹ – ۳۸۹ ه‍.ق.)

== زیاریان ==

* مرداویج زیاری
* وشمگیر
* بیستون پسر وشمگیر
* قابوس پسر وشمگیر
* منوچهر پسر قابوس
* انوشیروان پسر منوچهر

== بوییان ==

* علی بن بویه دیلمی ملقب به عمادالدوله
* فنا خسرو بن حسن معروف به عضدالدوله

== غزنویان ==

* ناصرالدین سبکتکین
* اسماعیل پسر سبکتکین
* سلطان محمود غزنوی (محمود بن سبکتکین)
* محمد پسر محمود
* سلطان مسعود غزنوی (مسعود بن محمود)
* مودود پسر مسعود
* مسعود دوم پسر مودود
* علی پسر مسعود
* عبدالرشید پسر محمود
* طغرل غاصب
* فرخزاد پسر مسعود
* ابراهیم پسر مسعود
* مسعود سوم پسر ابراهیم
* شیرزاد پسر مسعود
* ارسلانشاه پسر مسعود
* بهرامشاه پسر مسعود
* خسروشاه پسر بهرامشاه
* خسرو ملک پسر خسروشاه

==سلجوقیان بزرگ, ۱۰۲۹–۱۱۹۴==

== خوارزمشاهیان ==

* قطب الدین محمد
* علاء الدین اتسز
* جلال الدین سلطانشاه
* علاء الدین تکش
* علاءالدین محمد
* جلال الدین منکبرنی

== ایلخانان ==

* هولاکو
* اباقاخان هولاکو
* سلطان احمد تکودار بن هولاکو
* ارغون‌خان بن اباقا
* گیخاتون بن اباقا
* بایدوخان بن طرغان‌
* غازان بن ارغون
* اولجایتو خدابنده بن ارغون
* ابوسعید بهادرخان بن اولجایتو
* ارپاگاون
* موسی خان
* محمد خان
* ساتی بیک
* شاه جهان ایلخانی
* سلیمان خان
* طغا تیمورخان
* انوشیروان عادل

== دودمان‌های محلی ==

=== جلایریان ===

* شیخ حسن بزرگ (۷۳۶ق)
* شیخ اویس بهادرخان (۷۵۷ق)
* جلال‌الدین حسین‌خان (۷۷۶ق)
* غیاث‌الدین سلطان احمد بهادر (۷۸۳ق)
* شاه محمود (۸۱۴-۸۱۳ق)

=== آل مظفر یا مظفریان ===

* مبارزالدین محمد (۵۹-۷۱۸ / ۵۸-۱۳۱۸)
* شاه محمود (۷۶-۷۵۹ / ۷۴-۱۳۵۸)
* عمادالدین احمد (۹۵-۷۸۶ / ۹۳-۱۳۸۴)
* نصره الدین شاه یحیی (۹۵-۷۶۴ / ۹۳-۱۳۶۳)
* شاه شجاع
* زین العابدین بن شاه شجاع(۸۹-۷۸۶ / ۸۷-۱۳۸۴)
* شاه منصور (۹۵-۷۹۰ / ۹۳-۱۳۸۸)

=== آل اینجو ===

=== کیاییان ===

* سید امیر کیای مَلاطی، بنیانگذار حکومت خاندان کیاییان در گیلان. حکومت از (۷۶۳ـ۷۷۶) ق.
* سید رضی کیا حکومت از (۷۲۹ـ۷۹۹) ق.
* کارکیا سید محمد اول حکومت از (۸۲۹ ـ۸۳۷) ق.
* کارکیا ناصر کیا حکومت از (۸۳۷ ـ۸۵۱) ق.
* کارکیا سلطان محمد دوم حکومت از (: ۸۵۱ـ۸۸۳) ق.
* کارکیا میرزاعلی

== تیموریان ==

# تیمور لنگ
# خلیل سلطان
# شاهرخ
# الغ بیگ
# عبدالله میرزا
# بابر تیموری
# ابو سعید
# سلطان احمد
# سلطان محمود
# سلطان حسین بایقرا

== قراقویونلو ==

# قرامحمد
# قرایوسف
# قرااسکندر
# جهانشاه
# حسن علی فرزند جهانشاه

== آق قویونلو ==

# قره عثمان
# حمزه
# نورالدین علی
# اوزون حسن
# سلطان خلیل
# یعقوب

== صفویان ==

# شاه اسماعیل یکم
# شاه طهماسب یکم
# شاه اسماعیل دوم
# شاه محمد خدابنده
# شاه عباس یکم
# شاه صفی
# شاه عباس دوم
# شاه سلیمان
# شاه سلطان حسین
# شاه طهماسب دوم
# شاه عباس سوم

== افشاریان ==

# نادرشاه افشار
# عادلشاه افشار
# ابراهیم‌شاه
# شاهرخ‌میرزا

== زندیان ==

# کریم‌خان زند
# زکی‌خان زند
# ابوالفتح‌خان زند
# صادق‌خان زند
# علی‌مرادخان زند
# جعفرخان زند
# صیدمرادخان زند
# لطفعلی‌خان زند

== قاجار ==

* آقا محمدخان قاجار
* فتحعلی شاه
* محمد شاه
* ناصرالدین شاه
* مظفرالدین شاه
* محمدعلی شاه
* احمد شاه

== پهلوی ==

* رضاشاه پهلوی
* محمدرضاشاه پهلوی

= الگوها =

== جستارهای وابسته ==

= یادداشت ها =

= کتابشناسی =

* Assar, G.R.F., “Genealogy & Coinage of the Early Parthian Rulers. I”, Parthica, 6, 2004, pp. 69–۹۳٫
* Assar, G.R.F., “Genealogy & Coinage of the Early Parthian Rulers, II a revised stemma”, Parthica, 7, 2005, pp. 29–۶۳٫
* Assar, G.R.F., “Moses of Choren & the Early Parthian Chronology”, Electrum, vol. 11, 2006, pp. 61–۸۶٫
* Assar, G.R.F., “A Revised Parthian Chronology of the Period 165-91 B.C.”, Electrum, vol. 11, 2006, pp. 87–۱۵۸٫
* Assar, G.R.F., “A Revised Parthian Chronology of the Period 91-55 B.C.”, Parthica, 8, 2006, pp. 55–۱۰۴٫
* Briant, Pierre, “From Cyrus to Alexander: A History of the Persian Empire”, 2002.
* Cameron, George, “History of Early Iran”, Chicago, 1936 (repr., Chicago, 1969; tr. E.-J. Levin, L’histoire de l’Iran antique, Paris, 1937; tr. H. Anusheh, ایران در سپیده دم تاریخ, Tehran, 1993)
* D’yakonov, I. M., “Istoriya Midii ot drevenĭshikh vremen do kontsa IV beka de e.E” (The history of Media from ancient times to the end of the 4th century BCE), Moscow and Leningrad, 1956; tr. Karim Kešāvarz as Tāriḵ-e Mād, Tehran, 1966.
* Dandamaev, Muhammad A., “Persien unter den ersten Achämeniden (6. Jahrhundert v. Chr.)”, tr. Heinz-Dieter Pohl, Wiesbaden, 1976.
* Ghashghai, H.R., “The successors of Mithridates II”, Bulletin of Ancient Iranian History (UCLA), vol. 5, March 2009.(in Persian)
* Henkelman , wouter. Defining Neo-Elamite History. ARTA , 2003.
* Hinz, W., “The Lost World of Elam”, London, 1972 (tr. F. Firuznia, دنیای گمشده ایلام, Tehran, 1992)
* Josephus Flavius, Antiquities of the Jews.
* Justi, Ferdinand, “Iranisches Namenbuch”, Tehran, Asatir, 2003.
* Legrain, Leon, “Historical Fragments”, Philadelphia, The University of Pennsylvania Museum Publications of the Babylonian Section, vol. XIII, 1922.
* Majidzadeh, Yusef, “History and civilization of Elam”, Tehran, Iran University Press, 1991.
* Majidzadeh, Yusef, “History and civilization of Mesopotamia”, Tehran, Iran University Press, 1997, vol.1.
* Miroschedji, P. de, ‘La fin du royaume de l’Ansˇan et de Suse et la naissance de l’empire perse’, ۱۹۸۵, ZA 75, pp. 265–۳۰۶٫
* Nöldeke, Theodor, “Geschichte der Perser und Araber zur Zeit der Sasaniden. Aus der arabischen Chronik des Tabari übersetzt” (1879)
* Olmstead, A. T., “History of the Persian Empire”, Chicago, 1948
* Plutarch, Lives.
* Polybius, The Histories.
* Potts, D. T., The Archaeology of Elam, Cambridge University Press, 1999.
* Reade , Julian E. Elam after the Assyrian Sack of Susa in 647 B.C. NABU, 2000.
* Tacitus, The Annals.
* Tavernier , Jan. Some Thoughts on Neo-Elamite Chronology. ARTA , 2004.
* The Cambridge Ancient History (CAH)
* The Cambridge History of Iran (CHI), vol. 1, THE LAND OF IRAN, Cambridge University Press, 1968.
* The Cambridge History of Iran (CHI), vol. 2, THE MEDIAN AND ACHAEMENIAN PERIODS, Cambridge University Press, 1985.
* The Cambridge History of Iran (CHI), vol. 3(I), THE SELEUCID, PARTHIAN AND SASANIAN PERIODS, Cambridge University Press, 1983.
* The Cambridge History of Iran (CHI), vol. 3(II), THE SELEUCID, PARTHIAN AND SASANIAN PERIODS, Cambridge University Press, 1983.
* The Cambridge History of Iran (CHI), vol. 4, THE PERIOD FROM THE ARAB INVASION TO THE SALJUQS, Cambridge University Press, 1975.
* The Cambridge History of Iran (CHI), vol. 5, THE SALJUQ AND MONGOL PERIODS, Cambridge University Press, 1968.
* The Cambridge History of Iran (CHI), vol. 6, THE TIMURID AND SAFAVID PERIODS, Cambridge University Press, 1986.
* The Cambridge History of Iran (CHI), vol. 7, FROM NADIR SHAH TO THE ISLAMIC REPUBLIC, Cambridge University Press, 1991.
* Vallat , Francois. Elam: The History of Elam. Encyclopaedia Iranica , vol. VIII pp. 301-313. London/New York , 1998.
* Vallat , Francois. Shutruk-Nahunte , Shutur-Nahunte et l’imbroglio neo-elamite. NABU , 1995.
* Vallat , Francois. Le royaume elamite de SAMATI. NABU , 1996.
* Vallat , Francois. Les pretendus fonctionnaires Unsak des texts neo-elamites et achemenides. ARTA , 2002.
* Vallat , Francois. Le royaume elamite de Zamin et les ‘Letters de Nineveh’. Iranica Antique , 33 , 1998. pp. 95–۱۰۶٫
* www.parthia.com

درج دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *