شهرستان لارستان

شهرستان لارستان یکی از شهرستان‌های جنوبی استان فارس ایران است. مرکز این شهرستان، شهر لار است. جمعیت این شهرستان بر طبق سرشماری سال ۱۳۸۵، برابر با ۲۲۳٬۲۳۵ نفر بوده‌است. لارستان از کانونهای دین زرتشتی و جایگاه آتشکده مهم آذرفرنبغ بوده‌است. مسلمان شدن مردم آنجا هم دیری به درازا انجامید. نام کهن لارستان، ایراهستان بوده‌است.

مرکز آن شهر لار است که در ۱۰۵ کیلومتری خنج و ۳۶۶ کیلومتری شهر شیراز قرار دارد.

== لارستان کهن == در دوران قدیم به منطقه وسیعی از جنوب ایران ایالت لارستان اطلاق می‌شده‌است. که مشتمل بوده‌است از: بندر گمبرون(بندر عباس)، خور، بندر لنگه، بستک، خمیر، جزایر تنب بزرگ و کوچک، هرمز، قشم، تارم، فرگ، فرامرزان، جناح، درز و سایبان، صحرای باغ، گاوبندی ( پارسیان )، بحرین، فین، جهرم، لامرد، مهر، خنج، اشکنان، گله دار، بنارویه، علامردشت، گراش، جویُم، اوز، بیرم، عسلویه، شهرستان کنگان و گزدان تمام این مناطق جزء «ایالت لارستان» به مرکزیت لار بوده‌است.«ابن بلخی» مورخ و جغرافی نویس قرن پنجم هجری در «فارس نامه» در توصیف و تشریح این ایالات پهناور نوشته است: « همه در بیابان است و گرمسیر و به هر دهی، حصاری محکم در میان بیابان.» از دوران قدیم مردم علاوه بر کشاورزی به پیشه وری و تجارت نیز مشغول بوده اند زیرا لارستان در راه تجاری پر رفت و آمدی قرار دارد که به بنادر خلیج فارس می رسد و در قرون وسطی لار اصولاً شهری تجاری بود. اکثریت ساکنان این منطقه ایرانی های لاری زبان هستند اما اقلیت هایی چون کرد، بلوچ، عرب، قشقایی ترک زبان و یهودی نیز در این منطقه سکونت داشته اند. لارستان در پارینه، سرزمینی با نام و نشان بود که آتشکده معروف « آذرفرنبغ» (آتش فره ایزدی) در کاریان آن واقع بوده است. آتشکده ای که امروز از آن تنها ویرانه ای به جا مانده است. از لحاظ زبان شناسی، «لاری» عضو جداگانه و کاملاً مستقل گروه زبان ها و لهجه های جنوب غربی ایرانی است. اما نبود مشخصات مهمی چون خط، سنت ادبی و همچنین نبود معیارهای اضافی زبان شناسی مانند استفاده زبان به منظور اداری یا آموزشی اجازه نمی دهند که با اطمینان «لاری» را زبان کامل بنامیم.

لارستان کهن از نظر مدیریتی سابقه طولانی در ایران دارد به طوری که زمانی محدوده لارستان بسیار وسیع و شامل منطقی نظیر بندر لنگه، بستک، بندر گمبرون( بندر عباس )، کنگان و لامرد بوده است. در طرح تقسیمات کشوری آبان ماه سال ۱۳۱۶ شهرستان لار و بندر لنگه یکی از تنها ۴۹ شهرستان ایران بود.

== بخش‌ها و دهستانها ==

* بخش مرکزی شهرستان لارستان
* دهستان حومه (لارستان)
* دهستان درز و سابیان
* دهستان دهکویه

شهرها: لار و خور و لطیفی

* بخش جویم
* دهستان هرم و کاریان

شهرها: جویم

روستای مهم: لاورستان

* بخش بنارویه
* دهستان بنارویه
* دهستان ده فیش

شهرها: بنارویه

* بخش صحرای باغ
* دهستان صحرای باغ
* دهستان عمادده

* بخش اوز
* دهستان فیشور

شهر: اوز

* بخش بیرم
* دهستان لاورستان

شهر: بیرم

== زبان لارستانی ==

گویش لارستانی یا لاری گونه ای از فارسی، یکی از گویش ساکنان جنوبی استان فارس است، گرچه در بعضی از مناطق وروستاها اختلاف در لهجه وجود دارد ولی تمام لهجه‌ها مفهوم است، این گویش در جای جای لارستان نمودهای گوناگونی دارد که بیشتر این تفاوت‌ها در تلفظ واژگان است شایان به ذکر است گویش خنجی نیز در هم راستا و هم سطح با لاری قرار دارد که هردو گویش کلمات و واژگان قدیمی و فارسی اصیل را در بر دارند. خنجی و لاری

از جمله مناطقی که با این گویش شیرین، تنها با اندکی تفاوت صحبت میکنند: اوز، خور(لار)، بنارویه، بستک و جناح(هرمزگان)، بیرم، گراش، جویم، کهنو(خنج)، فیشور، گلار و فداغ…

== رودخانه‌های لارستان ==

* رودخانه کورده لارستان
* رودخانه علامرودشت
* رودخانه شور لارستان

== منابع ==

* استاد: اقتداری، لارستانی، احمد. (کتاب زبان لارستانی) . چاپ اول، ناشر: همسایه، تهران: سال ۱۳۸۴ خورشیدی.

بنیاد بازشناسی لارستان کهن

http://www.jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878470353

http://www.irahestan.com

== جستارهای وابسته ==

* فهرست بخش‌های ایران
* استان لارستان

درج دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *