شجاع‌الدین شفا

شجاع‌الدین شفا (۱۲۹۷ خورشیدی در قم-۲۷ فروردین ۱۳۸۹ خورشیدی در پاریس)، نویسنده و مترجم ایرانی بود. وی اواخر عمر خود را صرف نقد دین اسلام و دیگر ادیان توحیدی کرد.

== زندگینامه ==

شجاع‌الدین شفا در ۱۲۹۷ خورشیدی در قم به دنیا آمد. او تحصیلات خود را تا پایان دبیرستان در قم به انجام رساند، برای تحصیلات دانشگاهی به تهران رفت و پس از فارغ‌التحصیلی در رشته ادبیات فارسی، تحصیلاتش را در در بیروت و فرانسه ادامه داد. پس از آغاز جنگ جهانی دوم و اشغال فرانسه و سپس ایران، به کشورش بازگشت و به عنوان مترجم در رادیو استخدام شد، همزمان فعالیت سیاسی را نیز آغاز کرد و از بنیان‌گذاران حزبی شد به نام میهن‌پرستان، با روزنامه‌ای به همین نام که سرمقاله‌هایش را شجاع‌الدین شفا می‌نوشت. تا سال ۱۳۵۷، حدود شصت عنوان ترجمه و تألیف از شجاع‌الدین شفا به چاپ رسید. وی مترجم کتاب سه جلدی کمدی الهی شاهکار ادبیات ایتالیایی، اثر دانته آلیگیری به زبان فارسی است. همچنین آثاری از گوته (دیوان شرقی و غربی) و آندره ژید و شاعران رومانتیک فرانسه مانند لامارتین و شاتوبریان را نیز به فارسی درآورده‌است.

وی قبل از انقلاب سال ۱۳۵۷، عهده‌دار سمت‌های علمی فرهنگی مختلفی بود؛ از جمله مدتی دبیرکل شورای فرهنگی سلطنتی بود و همچنین ریاست کتابخانه ملی پهلوی را بر عهده داشت که بعد از کتابخانه مجلس شورای ملی بزرگ‌ترین کتابخانه کشور به شمار می‌رفت.

وی دارای درجهٔ دکترا در رشته ادبیات تطبیقی از فرانسه بود و پس از انقلاب سال ۱۳۵۷ تا آخر عمر در فرانسه زندگی کرد. این نویسندهٔ ایرانی در روز ۲۷ فروردین ۱۳۸۹ خورشیدی درگذشت.

== فعالیت‌های سیاسی ==

وی رایزن فرهنگی محمدرضا شاه پهلوی بود و برخی نطق‌های او را تهیه می‌کرد. ایده برگزاری جشن‌های دوهزار و پانصد ساله شاهنشاهی و نیز تغییر تاریخ ایران به شاهنشاهی به وی نسبت داده می‌شود. او نقش مهمی در سیاست‌گذری‌های فرهنگی شاه ایفا کرد، به ویژه در سیاست‌های ملی‌گرایانه شاهنشاهی و اندیشه بزرگ‌داشت و احیای «عظمت» ایران باستان و نکوهش آثار فرهنگ اسلامی و حملهٔ اعراب به ایران. شجاع‌الدین شفا نویسنده سخنرانی‌های مهم شاه شد. ایده تغییر تقویم ایران از هجری خورشیدی به شاهنشاهی نیز به شجاع‌الدین شفا نسبت داده می‌شود. واپسین سال‌های خدمت شجاع‌الدین شفا به دربار شاهنشاهی، متمرکز بر برپایی کتابخانه‌ای عظیم شد که به دستور محمدرضا شاه، بنا بود ایران را به کتاب‌خانه‌های مهم جهان پیوند دهد و الگویی برای دیگر کشورها شود. همچنین بعضی از منابع از دست داشتن او در نگارش کتاب به سوی تمدن بزرگ حکایت دارند.

== سمت‌های اداری ==

* معاون فرهنگی دربار شاهنشاهی
* سفیر بین‌المللی ایران در امور فرهنگی
* رئیس کتاب‌خانه ملی پهلوی
* دبیر کل شورای فرهنگی سلطنتی
* دبیر کل انجمن بین‌المللی ایران شناسان

== سمت‌های افتخاری ==

* دکتر افتخاری ادبیات دانشکده رم
* دکتر افتخاری تاریخ دانشگاه مسکو
* عضو وابسته آکادمی سلطنتی تاریخ اسپانیا
* عضو وابسته آکادمی هامر پورگشتال اتریش

== جوایز ==

* جایزه بین‌المللی سال ۱۹۷۱ فلورانس
* جایزه سلطنتی بهترین کتاب سال‌های ۱۳۳۵ و ۱۳۵۰

== نظرات دیگران ==

علی‌ دشتی در نامه‌ای به محمد رضا شاه در اعتراض به جشن بزرگداشت ۲۵ سال نویسندگی شجاع الدین شفا می‌‌نویسد:

«اﻳﺸﺎن ﻫﺮﮔـﺰ اﺛـﺮی ﻧﻴﺎﻓﺮﻳﺪه واز ﺧﻮد ﭼﻴﺰی ﺑﻴﺮون نداده، ﻣﺨﺼﻮﺻﺎ در ﺷﻨﺎﺳـﺎﻧﺪن ﻓﺮﻫﻨـﮓ اﻳـﺮان ﺑـﻪ دﻧﻴﺎی ﺧﺎرج ﻛﺎری ﻧﻜﺮده اﻧﺪ، ﺗﺎ ﺷﻮرای ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﺳـﻠﻄﻨﺘﻲ ﺑﺨﻮاﻫـﺪ از وی ﺗﺠﻠﻴـﻞ ﻛﻨﺪ.»

دشتی در این نامه مقام شفا را در حد یک مترجم می‌‌خواند:

«آﻳﺎ ﺑﺎ اﻳﻦ ﻣﻘﺪﻣﻪ ﺳﺰاوار اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ اﻗﺪام ﺷﻮرای ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﺳﻠﻄﻨﺘﻲ ﺗﺠﻠﻴﻞ از ﻳﻚ ﻣﺘﺮﺟﻢ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺑﺎﺷﺪ؟»

دشتی در یادشت‌هایی‌ که پس از انقلاب منتشر کرد می‌‌نویسد:

«ﺷﺎه از ﻫﺮ ﻛﺴﻲ ﻛﻪ ﺷﺒﻬﻪ اﺳﺘﻘﻼل رأی و ﻓﻜﺮ در او ﻣﻲرﻓﺖ، ﺑﺪش ﻣﻲآﻣﺪ… او ﺗﻴﭗ ﺟﻤﺸﻴﺪ اﻋﻠﻢ و شجاع‌الدین شفا را ﻣﻲﭘﺴﻨﺪﻳﺪ.»

در بحبوحه اعتراضات به نتایج انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۸ در ایران، شجاع الدین شفا نامه‌ای سرگشاده به رهبر ایران نوشت. «شجاع الدین شفا با اینکه پیشتر در رد قرآن قلم زده و خدا را آفریده ذهن بشر دانسته بود، در این نامه از قرآن با عنوان کتاب آسمانی یاد کرد و از “واقعیتهای قرآنی” و لزوم متعهد بودن رهبر کشور در مقابل خداوند نوشت.»

== آثار ==

شجاع‌الدین شفا نویسندهٔ کتاب‌های زیر می‌باشد:

* تولدی دیگر (دربارهٔ نقد ادیان به خصوص تاریخ اسلام از صدر آن تا امروز)،
* پس از ۱۴۰۰ سال (درباره تاریخ هزار و چهار صد ساله ایران پس از اسلام)،
* توضیح المسائل از کلینی تا خمینی
* در پیکار اهریمن
* جنایات و مکافات
* پنچ نقد بر تولدی دیگر

آخرین کتاب وی که به نام «حقوق بشر، قانون بیضه و بمب اتمی» در سال ۲۰۰۷ منتشر گردیده‌است.

== پانویس ==

== پیوند به بیرون ==

* سخنرانی شجاع‌الدین شفا

درج دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *