سیرجان

سیرجان شهری در غرب استان کرمان و مرکز شهرستان سیرجان است. این شهر با توجه به قرارگرفتن در تقاطع محورهای مواصلاتی یزد-بندرعباس و کرمان -شیراز از دیرباز مورد توجه بوده و تا سده دهم میلادی مرکز کرمان زمین بوده است. این شهر در ۹۶۰ کیلومتری تهران و ۱۷۵ کیلومتری کرمان قرار دارد. جمعیت این شهر بر پایه آمار سرشماری سال ۸۵ برابر با ۱۸۷٬۶۲۷ نفر است.

==پیشینه==

قدیمی ترین سند تاریخی درباره سیرجان نوشته ابن اثیر است که می نویسد: “گشتاسب یکی از پادشاهان قدیم ایران بود و دین سلیمان را داشت، دین زرتشت را پذیرفت و در کوهستانی که تمبور نام داشت جای گرفت و در حالت تقیه به عبادت مشغول شد”. به عقیده استاد باستانی پاریزی، این کوه همانست که در مشرق سیرجان و حدود چهار گنبد قرار گرفته و به همین نام مشهور است.

===وجه تسمیه===

درباره وجه تسمیه سیرجان نظرات مختلفی اظهار شده است، ولی عمدتاً بر این عقیده هستند که در زمان ساسانیان به دلیل وجود قناتهای بسیار زیاد در این منطقه، آنرا سیرگان یا سیرکان یعنی سیرآب از قنات یا پر از قنات نامیده اند. عده ای نیز کلمه گان یا کان را که به معنی معدن است به علت وجود معادن گوناگون در این منطقه دانسته اند. در استیلای عرب نام سیرگان معرب شده و به سیرجان تغییر یافت.

===سیرجان پیش از اسلام===

بنای سیرجان را به بهمن پادشاه اشکانی نسبت می دهند. ژان گوره در کتاب خواجه تاجدار، شرحی بر سیرجان می نویسد و نشان می دهد که سیرجان قبل از اشکانیان نیز آباد بوده و توضیح می دهد: « سیرجان قدیم، بقول موخین قدیم، از جمله سیسرون و کتزیاس که در دوره هخامنشیان می زیسته اند، دارای ده محله بوده و در هر یک از محلات آن شهر، یک دسته از مردم زندگی می کرده اند.» اما قدمت این شهر را به قبل از اشکانیان نیز نسبت داده شده است و آنگونه که در کتاب تاریخ کرمان نوشته شده است :« اسکندر در مراجعت از هندوستان از روی قلعه سنگ که محل قدیم شهر سیرجان است، عبور نموده و از طریق بوانات به پاسارگاد رفته است.»

===سیرجان پس از اسلام===

مقدسی در قرن چهارم هجری قمری، سیرجان را یکی از چهار ولایت کرمان ذکر می‌کند. سیرجان تا زمان سامانیان مرکز ایالت کرمان بوده و در نیمه دوم قرن چهارم هجری، علی ابن محمد ابن الیاس، مرکز ایالت را که سیرجان بود برای اینکه به سامانیان که در خراسان بودند نزدیکتر باشد به شهر کرمان انتقال داد.

شهر قدیم سیرجان در محل قلعه سنگ (در فاصله ۹ کیلومتری شهر فعلی سیرجان قرار دارد) و تا سال ۷۹۶ هجری قمری آباد بوده است و در آن تاریخ به وسیله «ایدکو» سردار تیمور، که دو سال شهر را در محاصره داشت نابود می گردد. ساکنان باقیمانده آن به محلی در همان نزدیکی به نام باغ بمید منتقل می شوند و شهر جدید در آن موقعیت بوجود می‌آید. اما باز در هجوم محمود افغان به کرمان، سیرجان هم مورد حمله و غارت قرار می‌گیرد. سالها بعد در حدود سال ۱۲۰۰ هجری قمری، میرزا سعید کلانتر در جنوب باغ بمید دهی را آباد نمود که سعید آباد نامیده شد، و این سعید آباد، همین شهر فعلی سیرجان و درواقع سومین موقعیت این شهر است.

== ویژگی‌های جغرافیایی و آب و هوا ==

آب و هوای سیرجان در زمستان ها کویری سرد، در تابستانها گرم و خشک و در بهار معتدل و بارانی است. رطوبت متوسط آن ۳۶٪ و متوسط بارندگی سالانه ۱۴۲ میلیمتر است.

یکی از مرتفع ترین دشت های داخلی ایران به نام دشت ابراهیم آباد در جنوب شرقی سیرجان قرار گرفته و حداقل ۱۷۱۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارد.

کویر نمک سیرجان در فاصله ۳۰ کیلومتری غرب شهر سیرجان واقع در استان کرمان می‌باشد. طول این کویر در حدود ۵۰ کیلومتر و عرض آن در قسمت میانی برابر با ۲۰ کیلومتر می‌باشد که هر چه در جهت شمال یا جنوب آن حرکت کنید از عرض آن کاسته می‌شود.

==دیدنی‌ها==

این شهر به دلیل قدمتی که دارد، مجموعه و موزه‌ای است ازادوار مختلف تاریخ ایران که هنوز در بناهای این شهر انعکاس دارد. معماری سیرجان صاحب یکی از بی نظیرترین نوع بادگیرهای ایرانی به نام بادگیر چپقی است.

===دیدنی‌های تاریخی-فرهنگی===

از جمله دیدنیهای فرهنگی و تاریخی سیرجان می‌توان به آرامگاه میرزبیر، قلعه سنگ، بازارها و کاروانسراهای سیرجان، خانه حاج رشید، عمارت صدر زاده، عمارت سعید نیا، بادگیر چپقی، یخدان حاج رشید(یخدان های دوقلو)، بنای شاه فیروز و باغ سنگی نام برد.

===دیدنی‌های طبیعی===

روستای زیبای پاریز، کفه نمک (کویر نمک سیرجان)، منطقه بکر کوه پنج، منطقه حفاظت شده سیاه کوه، گردشگاه سلطان پیرغیب، سرو کهنسال امامزاده احمد، سد خاکی بلورد

=== ره‌آورد ===

* مسقطی، لواشک، پسته، قوتو، نان کلیسیرو و آش اماچ
* شیرینی های خانگی از جمله باقلوا و کماچ

==موقعیت اقتصادی==

سیرجان به موازات شهرهای کرمان و رفسنجان یکی از مراکز اصلی تولید پسته کشور بوده که به لحاظ افزایش سطح زیر کشت در چند سال اخیر و به ثمر رسیدن باغات جوان به زودی از عمده ترین تولیدکنندگان خواهد شد. به نظر می‌رسد پسته سیرجان به به لحاظ شرایط اقلیمی از نظر کاهش آلودگی به آفلاتوکسین در وضعیت بسیار بهتری قرار دارد که این از مزایای پسته این شهرستان به شمار می‌آید. منطقه ویژه اقتصادی سیرجان به عنوان اولین منطقه ویژه اقتصادی کشور نقش موثری در توسعه این مناطق در کشور داشته‌است. عده‌ای از مردم سیرجان مهاجرانی هستند که در سالهای پیش از سیوند فارس به سیرجان مهاجرت نموده‌اند.

== پانویس‌ها ==

== پیوند به بیرون ==

* هفته نامه پاسارگاد سیرجان
* پایگاه خبری سیرجان نیوز (سیرنا)
* نشریه الکترونیک کویران
* هفته نامه نگارستان
* شهر الکترونیک سیرجان
* پایگاه فرهنگی و گردشگری سیرجان

درج دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *