سید

سَیّـِد، واژه‌ای عربی در اصل سیوِد (قبل از اعلال) بوده و به معنی آقا و سرور است. اما در اصطلاح شیعیان به فرزندان و نوادگان هاشم جد پیامبر اسلام می‌گویند. سیادت به فرزندان محمد از طریق فاطمه دختر محمد و علی پسر ابوطالب (امام اول پیروان تشیع و خلیفه چهارم اهل سنت) می‌رسد. سادات دو شاخهٔ اصلی دارند:

# نوادگان علی از طریق سه تن از پسران او – محمد حنفیه از خوله بنت قیس، عباس بن علی از ام‌البنین و ابوالقاسم عمر بن علی از صهباءِ ثعلبیه – که از میان پسران متعدد علی فرزند یافتند. به این سادات علوی می‏گویند.
# نوادگان حسن و حسین – فرزندان علی از فاطمه – که به آنان سادات هاشمی و نیز بسته به انتساب به حسن یا حسین، حسنی یا حسینی گفته می‏شود. اولاد فاطمه بارها در خلافت بنی امیه و بنی عباس برای منصب خلافت خروج کرده‏اند (مانند خروج زید بن علی و محمد بن عبدالله بن حسن مثنی معروف به نفس زکیه) و سلسله‏های متعددی در نقاط دور از عربستان، از جمله مراکش، یمن، مصر، گیلان و مازندران تشکیل داده‏اند. مانند حکومت ادریسیان (نوادگان ادریس نوهٔ حسن بن علی) در مراکش، فاطمیان در مصر، مرعشیان (از نوادگان علی المرعش نبیرهٔ علی بن حسین و علویان طبرستان (دو شاخه از سادات حسنی و حسینی مازندران) و بنی مهنا در مدینه. مأمون، علی بن موسی از نبیرگان فاطمه را به ولیعهدی خود برگزید. محمد خوارزمشاه می‏خواست خلافت عباسیان را بردارد و خلافت را به یکی از اولاد فاطمه بسپارد.

سیادت در سادات هاشمی که طبق نظر برخی از علما، قوی تر و شریف تر هم هست، از طرف مادر و در سادات علوی از طریق پدر می‌باشد.

اهل سنت «سَیِّد» را با نام شریف می‌شناسند.

از نظر قاطبه علمای شیعه به اجماع، بخصوص علمای متاخر شیعه سیادت به فرزندان فاطمه دختر پیامبر می رسد و خمس تنها به آنها تعلق می گیرد.

== جستارهای وابسته ==

* قره‌سید
* سادات تفرش
* سادات مرعشی
* طباطبائی
* موسوی

== منابع ==

* اللمعه الدمشقیه
* تاریخ اسلام و اصطلاحات متدواول در بین مسلمانان
* دائره المعارف فارسی (زیر نظر غلامحسین مصاحب)، مدخل: علوی و سید

درج دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *