دهبکری

ایل و طوایف دهبکری: [دهبکری]نام یکی از معتبرترین و مهمترین ایل‌های در استان [آذربایجان غربی] ایران است. که می‌توان گفت سرزمین پهناوری (بخش بزرگی از استان آذر بایجان غربی را تحت مالکیت داشتند(در شهرستانهای مهاباد- [میاندوآب]- [نقده] و بوکان.

گرچه تا کنون سر شماری رسمی از آنان صورت نگرفته‌است اما جمعیت آنان در حدود ۲۵ هزار نفر می‌باشد. افراد این ایل از نژاد آریایی و قوم کرد هستند. دهبکری‌ها برای میهمان احترام زیادی قائلد. آنان همگی پیرو دین مبین اسلام و شافعی مذهبند.

[ بیرم آقا ] اعلی جد عشایر دهبکری می‌باشد، بنا به گفتهٔ برخی از سالخوردگان شاه انورآقا و پسرش حال انور آقا، وبرخی دیگر اظهار می‌دارند شانزرآقا و پسرش محمد نزر آقا. کسانی هم می‌گویند احمد آقا و پسرش عرب آقا بوده. ولی کسی که آمدنش به این منطقه ازسرزمین کردستان یعنی موکریان برای ما مسلم و محرز است و عشایردهبکری از نسل ایشانند بیرم آقا بوده‌است. بیرم آقا در سال ۱۱۷۵هجری قمری در اواخر حکومت نادر شاه افشار همراه ایل اشکوتی از محال ممیوند زرین کمر دیاربکر(شمال کردستان که هم اکنون تحت حاکمیت ترکیه است) کوچ نموده و به منطقهٔ موکری آمده اند(اکنون از اعقاب ایل اشکوتی عده زیادی در قراء قزل قوپی وقره قشلاق زندگی می‌کنند). البته خود بیرم اقا از ایل قهرمانی بوده است(و نسل وی نیز قبل از اینکه به دهبکری معروف شوند قهرمانی خوانده می‌شدند). اولین جایی که وارد می‌شوند جایی است به نام بیرمو که درنزدیک قریهٔ شاولی واقع است. مدتی در آنجا به سرمی بردند و سپس در قریهٔ دهبکر که درحدود ۲۵ کیلو متری غرب مهاباد واقع است ساکن شدند و از ان هنگام به ایل دهبکری اشتهار یافتند. این که مهاجرت بیرم اقا از دیار بکر به منطقهٔ موکری به چه منظور انجام گرفته‌است بر ما معلوم نیست. مقبرهٔ ایشان در بین قریهٔ دهبکر وقریهٔ قاضی اباد در جایی به نام پیروبایز قرار دارد. با اینکه قریهٔ دهبکر قبل از اصلاحات ارضی تحت مالکیت ایل منگور بود اهالی قریهٔ مذکور و ان سامان تا کنون نیز برای ارامگاه بیرم اقا احترام فراوان قائلند. بیرم اقا دارای سه پسر بود ولی معلوم نیست که ایا در دیاربکر متولد شده‌اند ویا بعد از مهاجرت ودر دهبکر تولد یافته‌اند. نام سه پسر بیرم اقا بدین قرار است: رسول اقا – سلیمان اقا – شیخ اقا. ‏(۷۸٫۱۰۹٫۱۹۶٫۴۴ ‏۸ ژوئیهٔ ۲۰۱۱، ساعت ۱۷:۴۳ (UTC))

[ رسول اقا ] رسول اقا نیز دارای چهار پسر بوده‌است بدین:عباس اقا – محمد اقا – معروف اقا – عبداله اقا.

محمد اقا پسر رسول اقا نیز دارای نه پسر بوده‌است: رسول اقا – بایزید اقا – احمد اقا – حسین اقا – حسن اقا – عزیز اقا-اسمعیل اقا – محمود اقا – عبداله اقا.

معروف اقا پسر رسول اقا دارای هفت پسر بوده‌است: حاجی محمد اقا ایلخانی – احمد اقا ایلخانی – ابراهیم اقا – سلیمان اقا – گلابی اقا – مامند اقا – سلطان اقا ‏(۷۸٫۱۰۹٫۱۹۶٫۴۴ ‏۸ ژوئیهٔ ۲۰۱۱، ساعت ۱۷:۴۵ (UTC))

[ سلیمان اقا ] سلیمان اقا پسر بیرم اقا دارای پنج پسر بوده: خضر اقا – اقا فتاح – کامل اقا – محمد اقا – معروف اقا

[ شیخ اقا ] شیخ اقا پسر بیرم اقا پنج پسر داشته: ابراهیم اقا – محمود اقا – اسمعیل اقا – سواره اقا – مامه سور اقا

‏ ایل دهبکری

[طوایف دهبکری]

۹۵% درصد طوایف دهبکری شهرنشین میباشند:و ساکن شهرستانهای مهاباد و بوکان نقده [ میاندواب ] [ پیرانشهر] و [ ارومیه ] [ تهران ] و تعداد زیادی از آنان در خارج از کشور ساکن میباشند.

‏ ***

در حال حاضر ایل دهبکری به پنج طایفهٔ:

طایفه معروف اقا، طایفه محمد اقا، طایفهٔ عباس اقا، طایفه سلیمان اقا، و طایفهٔ شیخ اقا؛

تقسیم می‌شوند و هر طایفه به چندین تیره تقسیم می‌شود:

۱ – طایفهٔ معروف اقا: علی یار – معروفی – ایلخانی زاده – مهتدی – گلا بی – پیروتی – رسولی – حمیدی – دیموکری.

‏ ***

‘۲-‘طایفهٔ محمد آقا’: عزیزی – دهبکری – مجرد – مظفری – محمدی – کریمی(قم قلعه) – فتاحی(دارلک) – مجردکبیریان – قادری – حمزه زاده – صدیقی – میهنی – حسن زاده (قره داغ)-قهرمانی(ترشکان) .

‏ ***

۳- طایفهٔ عباس اقا: کریمی(دایماب) – عباسی – قادری – شهابی – فرید – امیر امینی.

‏ ***

۴- طایفهٔ سلیمان اقا: قهرمانی – دانشمند – بایزیدی – احمدی – محمدی – فتاحی – پور اقدم – پیروتی(قلعه حسن)- معروف زاده – هوشمند – ابو بکری- پارسا – مرادی – احمد زاده -اسماعیلی.

‏ ***

۵- طایفهٔ شیخ اقا: شیخ اقایی – حقیقی.

‏ *** __

جنگهای ایل دهبکری

در سال ۱۲۴۱ هجری قمری از طرف نایب السلطنه عباس میرزا حکومت موروثی مکری مجددا به عبداله خان پسر بوداغ سلطان تفویض گردید. عبداله خان و لشکریان ایلات مکری در جنگ هرات خدمات مهمی انجام دادند و پس از مراجعت از جنگ هرات در سال ۱۲۵۵ هجری قمری مورد لطف و عنایت بیشتر شاه طهماسب صفوی قرار گرفتند. در این زمان تضاد و برخورد دهبکری و مکری به صورت شدید تری نمایان گشت. عبداله خان برای سازش با عباس آقای دهبکری و جلوگیری از برخورد، دخترش را به عقد پسر او، قادر آقا، در آورد. عبداله خان در ۱۶ ربیع الثانی سال ۱۲۵۶ هجری قمری عباس آقا دهبکری و اطرافیانش را در ساوجبلاغ به قتل رسانید و قادر آقا پسر او و داماد خویش را زندانی کرد. آنگاه از محمد آقا برادر عباس آقا خواست که اظهار اطاعتکند و خود نیز در اطراف شهر مشغول سنگربندی و تهیه مقدمات جنگ گردید. محمد آقا دهبکری اظهار اطاعت نکرد و با ۸۰۰ نفر سواره و پیاده شهر را محاصره نمود. عبدالله خان می‌خواست قادر آقا را به قتل برساند. اما با وساطت عبدالکریم خان، برادر عبدالله خان و حاج سید بایزید، قادر آقا آزاد شد و به لشکر دهبکری‌ها که شهر را محاصره کرده بودند پیوست. مدت یک شبانه روز جنگ در گرفت. آنگاه دهبکریها به روستای ایندرقاش (اگریقاش) مراجعت کردند و پیروت آقای دهبکری برای شکایت به تبریز رفت. روز بعد قریب هفت هزار سواره و پیاده مسلح (بلباس)به دهبکریها پیوستند و جنگ مجدداًشروع شد وو مدت یک هفته ادامه داشت. در این بین پیوسته از اطراف برای هر دو طرف کمک می‌رسید. در این آشنا حسین خان قولو با ۶۰ س. منابع:< مردوخی‎ ‎‏<‏‎ ‎عشایر و طوائف کردستان‎ ‎با تشکر ازهمکاری و راهنمای طوایف محترم ایل دهبکری که مارا در کامل شدن این مقاله یاری رسانده اند.‏‎

درج دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *