خرما

به میوهٔ نرسیده خرما، «خارَک» یا «خرک» (و در زبان عربی، «حبابوک») گفته می‌شود.

== ریشه واژه ==

واژه خرما ریشه و بنیاد فارسی داشته و از زبان فارسی به زبانهای هندی، اردو، ترکی، اندونزیایی و مالزیایی وارد شده است.

= رده بندی علمی =

* Kingdom: Plantae

* Division: Magnoliophyta

* Class: Liliopsida

* Order: Arecales

* Family: Arecaceae

* Genus: Phoenix

* Species: P. dactylifera

== خرما در قرآن ==

در قران کلمه خرما ۲۶ بار آمده است. —- (فَأَنشَأْنَا لَکُم بِهِ جَنَّاتٍ مِّن نَّخِیلٍ وَأَعْنَابٍ لَّکُمْ فِیهَا فَوَاکِهُ کَثِیرَهٌ وَمِنْهَا تَأْکُلُونَ) سوره مومنون ﴿۱۹﴾ —- پس برای شما به وسیله آن باغهایی از درختان خرما و انگور پدیدار کردیم که در آنها برای شما میوه‌های فراوان است و از آنها می‏خورید

== پیشینه کاشت ==

درخت خرما در نواحی گرمسیری و نیمه‌گرمسیری، از جمله ایران پرورش می‌یابد. با اینکه خاستگاه آن را میانرودان، عربستان و شمال آفریقا ذکر می‌کنند ولی بررسی‌های علمی، آن را به گونه‌ای به نام علمی P.H. Sivestris که در هندوستان می‌روید نسبت می‌دهند. باستانشناسان احداث نخلستان‌ها را به پنج هزار سال پیش نسبت داده‌اند زیرا نامی از آن بر لوحه‌های گلی ۵۰ سده پیش یافته‌اند.

در ایران نخل و خرما از دوران باستان و پیش از هخامنشی کشت می‌شده. در ادبیات ساسانی از جمله در کتاب بندهشن از نخل یاد شده‌است. منابع چینی از ایران (در زبان ایشان بوسی، تلفظ چینی پارسی) به عنوان سرزمین نخل خرما که در نزدشان به نام عناب پارسی و عناب هزارساله مشهور بوده، یاد کرده‌اند. در پایان سده نهم میلادی، نخل خرما را از ایران به چین برده و در آنجا کشت کرده‌اند.

در میان کشورهای اروپایی اسپانیا پیشینه بیشتری در کشت خرما دارد.

==کشورهای تولیدکننده خرما==

== اصطلاحات نخل و خرما ==

در مناطق خرماخیز ایران اصطلاحات و واژه‌های فارسی زیادی در ارتباط با نخلکاری رواج دارد که به برخی از آنها اشاره می‌شود:

* مُخ، مُغ یا مُه به معنی نخل است. نام تنگه و منطقه هرمز هم از هور+مُغ تشکیل شده‌است.
* فَسیل: ساقه اصلی درخت خرما
* تیم: هر چه از فسیل بروید اعم از تنه و پاجوش.
* تیم فسیل: آنچه در کنار تنه اصلی می‌روید.
* مُه‌کُشَک یا مخ کش : درختچه ای که از تنه فسیل برآید.
* اَبار: گردی که از نخل نر ترشح می‌شود.
* گله‌بشکن یا تَرَکی: از آفت‌های نخل.
* تازوغ: سوسکی از آفت‌های نخل.
* مُشتاب: اتاقک یا سیلویی برای دانه‌دانه کردن و شیره‌گیری از خرما.
* پنگ: خوشه
* تاره: خوشه نخل، زمانی که در غلاف خود قرار دارد و هنوز چوبی نشده است .
* پریچه یا پیرچه: الیاف اطراف برگ خرما که چسبیده به تنه درخت است. پریچه در بعضی مناطق به‌عنوان اسکاچ نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد. در استان بوشهر همان « لیف » نامیده می شود .
* پیش: برگ درخت خرما
* پاگنه: انتهای پیش که متصل به درخت خرما است. در استان بوشهر این بخش « تاپول » نامیده می شود .

ارقام بومی خرما در غرب خوزستان عبارتند از: لیلوئی، برحی، زاهدی، دیری، اشکر و بریم، حلاوی، بلیانی، سویدانی، هداک، شکر، بنت ‏السب، دگل زرد، خضراوی، استعمران، بوبکی، چبچاب، مشتوم، جهرمی، عموبحری، دگل سرخ، فرسی، هدل، خصاب، حمراوی، حساوی، اسحاق، جوزی و گنتار.

== نگارخانه ==

تصویر: NAKHAL.1.jpg ‏ | نخل خرما تصویر: NAKHAL.2.jpg ‏ | نخل خرما تصویر: NAKHAL.3.jpg ‏ ‏ | نخل خرما تصویر: NAKHAL.4.jpg ‏ | خارک

== منابع ==

انجم‌روز، عباس، خرماستان ایران: نشر عروج، زمستان ۱۳۷۳.

== پیوند به بیرون ==

* ارزش هسته خرما

Add a Comment

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.