حاجی بکتاش ولی

==حیات==

حاجی بکتاش ولی، متصوف قرن سیزدهم میلادی و بنیانگذار طریقت بکتاشیه در سال ۱۲۰۹ میلادی در نیشابور بدنیا آمد.نام و نسب او را محمدبن ابراهیم بن موسی خراسانی ثبت کرده اند.وی در ترکیه به حاجی بکتاش ولی مشهور است. بنابر گزارشِ کتاب مناقب حاجی بکتاش یا ولایت نامه اهل نیشابور، از نسل موسی کاظم، و مرید لقمان خراسانی یکی از خلیفه های خواجه احمد یسوی بوده است.

این کتاب به عنوان معرّف چگونگی پیدایی و گسترش طریقت بکتاشیه و نمونه ای از ادبیات حماسی ترک، در خور توجه است، اما برخی اطلاعات آن دقیق و صحیح نیست.

ابتدا پدرش او را برای ارشاد نزد لقمان خراسانی] برد. سپس حاجی بکتاش مدت ها در نجف و مکه گوشه نشینی اختیار کرد و احتمالاً به دستور لقمان یا بر اثر مکاشفه ای به آناطولی،(امپراتوری عثمانی)، رفت. در آماسیه به بابااسحاق پیوست و به احتمال بسیار در شورش باباییان بر ضد سلجوقیان، که به کشتار باباییانان جامید، شرکت داشت و برادرش، مَنتَش]، نیز در سیواس در همین شورش کشته شد.حاجی بکتاش پس از این واقعه به قیرشهر ( kirşehir ) و از آنجا به قَرَه اُویوک («حاجی بکتاشِ» کنونی )، قصبه ای میان قیصریه و قونیه رفت، و خاتون آنا را به دختر خواندگی خود برگزید و تا پایان عمر در آنجا ماند.

==وفات==

وفات بکتاش را برخی در ۷۳۸ نوشته اند، اما صحیح نیست، زیرا این تاریخ برای تطبیق با لفظِ «بکتاشیه »، از نظر حساب جُمّل، جعل شده است . در یادداشتی در پایان کتابِ اسرار حروفنامه، وفات او ۶۶۹ ثبت شده است . در وقفنامه ای به تاریخ ۶۹۱ پس از نام حاجی بکتاش، کلمه «المرحوم » آمده و در وقفنامه دیگری به تاریخ ۶۹۵، نیز که در خانقاه شیخ سلیمان ولی در قیرشهر موجود است، با قید «مرحوم » از او یاد شده است، بنابراین تاریخ ۶۶۹ درست به نظر می رسد.از جمله آثار بکتاش کتابی است به نام المقالات، به عربی که اصل آن در دست نیست . دو ترجمه منظوم ترکی از این اثر وجود دارد: ترجمه سعید اَمره، شاعر بکتاشی قرن هشتم (نسخه ای از این کتاب در ۸۲۷ استنساخ شده و در کتابخانه مانیسا/مَغنیسا موجود است )، و ترجمه خطیب اوغلی، شاعر قرن نهم . بنابر این ترجمه ها، کتاب دارای چهار بابِ شریعت، طریقت، حقیقت و معرفت بوده است . در هر باب درباره مرگ، احوال دل، تصوف، زاهد، عارف و محب بحث، و مقام انسان ستایش شده است . از جمله مطالب این کتاب، شهادت مردم به پیامبری رسول اکرم صلی اللّه علیه وآله وسلّم از زمان حضرت آدم، و تشبیه اوقات پنجگانه نماز به پیامبر اسلام و خلفا است .

==آثار==

* مقالات ( به زبان فارسی)
* کتاب الفوائد
* شطحیه
* مقالات غییه و کلمات عینیه

== گالری ==

File:ALIM1815.JPG|مطبخ File:ALIM1809.JPG|آب مقدس File:ALIM1811.JPG|انبار

== پیوند به بیرون ==

* وب‌گاه حاجی بکتاش:

== منبع ==

* احمد بن اخی ناطور افلاکی، مناقب العارفین، چاپ تحسین یازیجی، تهران ۱۳۶۲ ش؛ ا
* احمدبن ابراهیم بکتاش ولی، مقالات غیبیّه و کلمات عینیّه، نسخه خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، ش ۳۴۵۱؛
* تاریخ امپراطوری عثمانی، ترجمه میرزا زکی علی آبادی، چاپ جمشید کیان فر، تهران ۱۳۶۷ـ۱۳۶۹ ش ؛
* تاریخ مقدمه ۱۳۱۸؛ یوزف فون هامر ـ پورگشتال،
* توفیق سبحانی و قاسم انصاری، «حاجی بکتاش ولی و طریقت بکتاشیه»، نشریه دانشکده ادبیات و علوم *انسانی (دانشگاه تبریز)، سال ۲۸، ش ۱۲۰ (زمستان ۱۳۵۵ ش)؛
* زین العابدین بن اسکندر شیروانی، بستان السیاحه، یا، سیاحتنامه، تهران ۱۳۱۵؛
* سماعیل حقی اوزون چارشیلی، تاریخ عثمانی، ترجمه ایرج نوبخت، تهران ۱۳۶۸ـ۱۳۷۰ش؛ م
* سمیح زین، الصوفیه فی نظرالاسلام، بیروت ۱۴۰۵/ ۱۹۸۵؛
* کامل مصطفی شیبی، الفکر الشیعی والنزعات الصوفیه حتی مطلع القرن الثانی عشر الهجری، بغداد ۱۳۸۶/۱۹۶۶؛
* محمد ثریا، سجل عثمانی، استانبول ۱۳۰۸ ـ ۱۳۱۵؛
* محمدبک فرید، تاریخ الدوله العلیّه العثمانیّه، چاپ احسان حقّی، بیروت ۱۴۰۸/۱۹۸۸؛
* محمدعلی مدرس تبریزی، ریحانه الادب، تهران ۱۳۶۹ش؛
* محمدمعصوم بن زین العابدین معصوم علیشاه، طرائق الحقائق، چاپ محمدجعفر محجوب، تهران

Add a Comment

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.