بهبهان

بــِهبَهان یکی از شهرهای استان خوزستان در ایران است. به استناد دانشنامه ایرانیکا شهر بهبهان با جمعیت شهری حدود ۲۰۲٬۰۰ نفر (بر اساس سرشماری سال ۱۹۸۶) مرکز شهرستان بهبهان نیز است.

==تاریخچه==

این شهر از دیرباز مرکزیت منطقه ارگان و کهگیلویه را بر عهده داشته‌است. ارجان در زمان ساسانیان در محلی که هم اکنون در بخش شمال بهبهان واقع است و یادگارهایی از تمدن عیلامی را در خود جای داده‌است بازسازی شده و به نام آریاگان نامیده شد. آریاگان در زمان ساسانیان یکی از چهار شهر مهم ایران بود. زمینهای حاصلخیز و آب کافی که از رودخانه‌های مجاور تامین می‌شد باعث رونق کشاورزی این منطقه شده بود. قرار گرفتن بر راه بین فلات ایران و جلگه خوزستان ارگان را به مرکز تجاری تبدیل نموده بود که اهمیت راهبردی غیر قابل انکاری داشت. بیشتر زمینهای آریاگان به کشت انگور و زیتون اختصاص داشت و گونه‌های مختلف غلات در ارگان بسیار پربار بودند. ناصر خسرو قبادیانی بلخی در کتاب خود می‌آورد که کشت زیتون در ارگان به اندازه‌ای بود که وقتی از زمین به بالا می‌نگری دیدن آسمان امکان ندارد. ارگان آخرین شهری بود که در برابر یورش اسکندر مقاومت کرد. سردار محلی ارگان به نام آریابرزن (آریوبرزن) در تنگه‌ای به نام «تنگ تکاب» (شمال بهبهان کنونی) راه را بر اسکندر بست و به همراه تمامی یارانش شهید شدند. بعدها بر اثر زمین‌لرزه و شکستن سدی که بر رودخانه تاب/طاب (مارون کنونی) بسته شده بود ارگان به زیر آب رفت. مردمی که از زمین‌لرزه و غارت قبایل کوچ نشین مناطق مجاور (کهگلویه کنونی) جان به در برده بودند در منطقه‌ای که پیش از آن محل نیایششان بود و بهان نامیده می‌شد گرد هم آمدند و برای چندگاهی آنجا زیستند. بعدها گروهی از مهاجرین دیاربکر (در ترکیه کنونی) به این افراد افزوده شدند و در محلی که بهتر از «بهان» بود شهری را بنا کردند که به«بهان» نامیده شد. پس از یکجا نشین شدن عشایر در زمان رضا شاه پهلوی اقوامی از «لر»های کوچ نشین در اطراف بهبهان سکنی گزیدند که زبان و آداب و رسومشان به کلی با بهبهانی‌ها متفاوت است. در همین زمان و پس از تقسیمات جدید کشوری بهبهان از استان فارس جدا شده و به استان خوزستان پیوست.

==مردم==

> این مقاله را ببینید: گویش بهبهانی

امروزه جمعیت بهبهان را ترکیبی از پارسی‌تبارهای بهبهانی و لرهای مهاجر از اطراف تشکیل می‌دهند. مردم بهبهان فارسی را به لهجه محلی بهبهانی صحبت می‌کنند که گونه‌ای کهن از سخن گفتن پارسی است و شباهت‌هایی دستوری با گویش مردم بخشهایی از استان فارس (برای نمونه اردکان) و همچنین بخشهایی از استان بوشهر دارد. برای نمونه: جای شناسه فاعلی و مفعولی در گویش بهبهانی با فارسی امروزی متفاوت است. فعل کشتتم به معنای «تو مرا کشتی» می‌باشد و همانگونه که می‌بینید شناسه فاعلی («ت» دوم) پیش از شناسه مفعولی (م) به کار برده می‌شود. این روند ساختار سازی در کرد زبانهای منطقه اورامان نیز رایج است. واژگان و الفاظی مثل «کو» شناسه تعریف جمع (بچکو = بچه‌ها) و «پیرسیک» و «پیرسوک» (به معنای پرنده پرستو) که در استان فارس به چشم می‌آیند در بهبهان نیز رایجند. مردم بهبهان برای فعل «رفتن» هنوز از مصدر «شدن» استفاده می‌کنند که این در نوشتارهای پارسی باستانی و همچنین لهجه‌های قدیمی مردم تنگستان و بوشهر و با اندکی تغییر در استانهای کردستان و کرمانشاه و آذربایجان غربی («بچیم» به معنای «بشیم» یا «برویم») نیز بگوش می‌رسد.

از شاعران نامی بهبهان می‌توان از میرزای شوقی (دوران قاجار) نام برد که مجموعه اشعار او به تازگی گردآوری و با نام دیوان اشعار میرزای شوقی چاپ شده‌است.

از موسیقیدان‌های بهبهان نیز می‌توان به نکیسا (متفاوت از نکیسای نامی) اشاره نمود که در نوازندگی تار و آواز چیره‌دست بوده‌است.

== جاذبه‌های گردشگری ==

مکانهای تاریخی بهبهان شامل آتشکده چهار طاقی (ساسانی)، پل و بند ارجان (ساسانی)، حمام بکان (ساسانی) و مدرسه خیرآباد (صفوی)، ویرانه‌های شهر باستانی ارجان، تنگ سورک (اشکانی)، قلعه ارگان و خانه نجف خان می‌باشند. در سالهای اخیر سازمان میراث فرهنگی اقدام به مرمت خانه محسنی‌ها کرده‌است که متعلق به زمان رضاشاه است. از دیگر جاذبه‌های بهبهان می‌توان به موزه مردم شناسی اشاره کرد. همچنین بهبهان با وجود آب و هوای گرم و خشک منطقه، از مناظر طبیعی بخصوص در فصل بهار برخوردار است.همچنین منطقهٔ تفریحی خارستان که تازگی‌ها درست شده یکی از پربازدیدترین مناطق شهرستان می‌باشد

یکی از روستاهای حومه بهبهان روستای برج بمونی آقا می‌باشد که در هفده کیلومتری جنوب شرقی آن واقع است. در روستای برج بمونی آقا یک برج که بالای تپه مشرف بر رودخانه از بناهای اوایل قاجاریه‌است هنوز پیداست.علاوه بر این تنوره از زمان زرتشتیان در کنار قنات‌های قدیمی مر بوط به پیش از اسلام و یک آسیاب آبی موجود است. یک پل فلزی نفر رو معلق مربوط به شرکت نفت ایران – انگلیس در روستای برج بمونی قرار دارد. اکثر اهالی ساکن این روستا از خانواده‌های قره باغی از ایل آقاجری می‌باشند.

== پارکهای شهر ==

شهرستان بهبهان دارای چندین پارک می‌باشد که از آن جمله می‌توان به پارکهای قائم ( که یکی از بهترین پارک های بهبهان از لحاظ امکانات تفریحی میباشد)- آزادگان -ساحلی – بعثت – پارک کوثر – پارک ملت – پارک پردیس اشاره کرد که در نقاط مختلف شهر پراکنده هستند.

== میادین اصلی شهر ==

مهمترین میدان این شهر میدان شهید جوانمردی است که در مرکز شهر قرار دارد.از دیگر میادین آن می‌توان به میدان بانک ملی – فلکه شیراز – میدان ارجان – میدان هلال احمر(شیر خورشید سابق) – میدان بید بلند -میدان پرستار (فلکه بیمارستان)، میدان شهدا، میدان دانشجو – میدان معلم میدان جدید گاز (استیل) و میدان ابن سینا و تعدادی دیگر از میدان‌های جدید اشاره کرد.

== منطقه شهری بهبهان ==

از مهم‌ترین مناطق شهری می‌توان به منطقه قائم – منطقه تختی – کوی حجت – کوی پلیس – کوی ذوالفقاری – منطقه مطهری – عدالت -محله بقال‌ها – دانشگاه – کوی شهید محمد جعفری اشاره کرد البته بیشتر جمعیت شهری در مرکز شهر قرار دارند و منطقه‌ای مثل محمد جعفری جز مناطق حاشیه نشین محسوب می‌شود.همچنین تعداد زیادی محله در شهر وجوددارد که از جمله شامل:محل شاه فضل، شاه میرعالی حسین، امامزاده حیدر، محل ابوعلی‌ها، محل پر، محل خراسانی‌ها، گودچاهک، پهلوانان، کاروانسرا (گچپزان)، گود بقال، خروا(سرخط)، سده، لب آب، سبزپوشان، عقلایی‌ها، اوخسی‌ها (عصارخانه)، سادات، ملامحسنی‌ها، خواجه خضر، کارگه، درویس، درویشها، ملایان، بدیعا، شهرنو، خاضعی (گل بی بی)، بازارنو، باقرخان، محله میدان (گله دارزاده) و بسیاری محلات دیگر…

== بمباران مدرسه‌ای در بهبهان ==

در حدود ساعت ۱۷:۱۰ بعدازظهر ۴ آبان ۱۳۶۲، در حالی که دانش‌آموزان نوبت عصر مدرسهٔ شهید حمداللّه پیروز بهبهان در کلاسهای درس خود بودند مورد اصابت حملهٔ موشکی قرار گرفتند که بر اثر آن ۷۱ دانش‌آموز و ۴ معلم کشته و ۱۳۰ دانش‌آموز و ۱۱ معلم زخمی شدند. شدت حمله به حدی بود که ساختمان مدرسه کاملاً نابود شد و دوچرخه‌های دانش‌آموزان تا فاصلهٔ دوری پرتاب شد. موشکهای استفاده شده در این حمله، ساخت شوروی و فرانسه بودند.

== پانویس ==

== منابع ==

* مرکز آمار ایران (سر شماری سال ۱۳۸۵)
* کتاب شناسنامه بهبهان
* مهرنیوز
* ایرانیکا
* جایگاه و بلندا
* معرفی بهبهانی – کویت

درج دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *