بروجن

شهریور ۵ام, ۱۳۹۳ | Tags:

بُروجـِن یکی از شهرهای استان چهارمحال و بختیاری ایران است. بروجن در بخش مرکزی شهرستان بروجن واقع است. این شهر در دشتی به وسعت حدود ۵۸۰ کیلومتر مربع در شرقی‌ترین نقطه استان قرار گرفته‌است. جمعیت این شهر بر اساس آمار سال ۱۳۸۵ برابر با ۸۵۳۷۷ نفر بوده است. بروجن مرتفع ترین شهر ایران می باشد و آن را بام ایران می نامند.

== تاریخچه ==

تاریخ دقیق اسکان در این مکان مشخص نیست، هرچند قدیمی‌ترین تاریخ مسجل برای بروجن را می‌توان بر اساس سنگ مزاری که چندی پیش در این شهرستان با تاریخ فوت متوفی به سنه ۱۰۰۴ هجری قمری (۹۷۴ هجری شمسی ) یافت شده محاسبه کرد.

تاریخ مرکزیت جمعیت به حدی که بتوان آن را شهر نامید به زمان نهضت مشروطیت وتجمع بختیاریها در این شهر برای فتح اصفهان و سپس فتح تهران می‌رسد. در سال ۱۲۸۷ هجری شمسی صمصام السلطنه بختیاری با هزاران نفر سوار وارد بروجن شد و پس از آن عزم اصفهان کرد.

== وجه تسمیه ==

> سرشته اند ز حب الوطن چو آب و گلم

> نوشته اند بدین دفتر، از زبان دلم

> به دستم آینه دادند ز آفتاب و مباد

> که بند مهر بروجن ز پای دل گسلم

در مورد وجه تسمیه شهر بروجن نظرات، متفاوتی وجود دارد:

* در کتاب سفرنامه ناصر خسرو بروجن به نام “ارجان” یا “ارغان” یاد شده که ساکنان آن از منطقه ای مابین سرحدات بختیاری و بهبهان کنونی به این مکان آمده و سکنی گزیدند.در این خصوص مطالعات بسیار زیادی صورت گرفته و حتی به کمک علم تیپ شناسی(مرفولو‍ژی) و ادله و اسناد تاریخی این وجه تسمیه اثبات شده است.((ارجان)) تا پایان قرن هفتم هجری به همین نام بود و از غربی ترین ایالات فارس محسوب می شده که جغرافیانویسان از آن به عنوان شهری با مردمی فرهنگی و اهل علم یاد کرده اند که پس از آن به مناطق گوناگونی از جمله بروجن مهاجرت کرده اند.

* راجع به پیدایش بروجن از ایل لک(شعبه ای از ایل قشقایی فارس) و دسته ای از کردستان به نام نجارها مطالبی عنوان شده که در زمان کریم خان و بعد از آن این دو دسته شروع به ساختن قلعه و برج می نمایند که بعدها به نام ((برجیها)) معروف می گردند.چنانچه در کتاب ((مرآت البلدان)) صنیع الدوله نیز به قریه((بروجن)) به عنوان آبادی قابل توجه و بزرگی در اواخر دوران قاجاریه اشاره گردیده است.

* ((اورجی)) وجه تسمیه دیگری است که ((جی)) را یکی از محال اسپاهان، صفاهان و اصفهان به معنی صاحب مردان نیک و پاک نام برده اند و ((اور)) به معنی سرزمین و شهر(که حداقل ۲۵۰۰سال قبل از میلاد)بر بسیاری از شهرها و روستاهای ایران اطلاق می شده است.

* عده‌ای دیگر چنین اظهار نموده‌اند که شهر اولیه در این محل به وسیله برج و باروهایی محصور بوده و به علت کثرت برجهای آن به نام بروجن یعنی دارنده برج‌های فراوان نامیده شده است و بنا بر قول دیگری ساکنین بروجن قبل از پیدایش به صورت هفت خانواده در محله اوره که یکی از دهات بوده زندگی می‌کردند که در اثر ظلم و ستم خوانین از این مکان فرار نموده به مکان فعلی آمدند که این مکان به نام اوره جسته نامیده شد که به مرور زمان به اورجن و سپس به بروجن تغییر نام یافت.

== جمعیت ==

رشد جمعیت بروجن پس ازمشروطیت واز دهه‌های سوم و چهارم قرن حاضر آغاز شده و با توجه به موقعیت جغرافیایی آن که در محدوده تلاقی سه استان فارس واصفهان و چهارمحال بختیاری وسه ایل بزرگ بختیاری قشقایی و بویر احمد قرار گرفته از زمینه بسیار مناسبی برای توسعه برخوردار است. خصوصا اینکه یکی از شهرهای اصلی در مسیر ترانزیتی خوزستان به اصفهان نیز محسوب می‌شود.

مردم شهر بروجن امروزه به زبان فارسی تکلم می‌کنند و در قدیم لهجه‌ای مخصوص به این شهر هم وجود داشته که چند شاعر محلی هم به این گویش اشعاری سروده و می‌سرایند و این لهجه را به طور کامل، تنها در همان اشعار می‌توان یافت و لهجه مردم با آن متفاوت می‌باشد. بخشی ازمردم شهر وبسیاری از شهرهای اطراف بروجن به گویش بختیاری وترکی قشقایی صحبت می کنند. داراب افسر بختیاری (۱۲۷۹-۱۳۵۰) شاعرشهیر زاده این شهرستان است.همچنین آیت‌الله جهانگیرخان قشقایی (۱۲۰۶-۱۳۲۸) فیلسوف نامی جهان اسلام زاده این شهرستان است.

== فرهنگ و هنر ==

بنیانگذار فرهنگ بروجن را می‌توان مرحوم شهاب‌السلطنه (غلامحسین خان حاجی ایلخانی پسر دوم امامقلی خان حاجی ایلخانی رئیس ایل بختیاری )نامید که در سال ۱۲۷۴ مدرسه‌ای وسیع با مرکز کاردستی تاسیس کرد که قبل از آن حتی در اصفهان چنین مدرسه‌ای نبود و از استادان به نامی چون شیخ محمدطاهر نطنزی (مدیر) و سیدمیرحسین مجدالادباء و میرزاعبدالرحیم خان شیرازی، میرزاسیف‌ الله خان (معروف به تیمسار) و یک معلم زبان انگلیسی که بلژیکی بود، استفاده می‌نمود و کلیه دروس فارسی و انگلیسی و برخی فنون و مهارت‌ها در این دارالفنون کوچک تدریس می‌شد. مخارج این مدرسه را شخص شهاب‌السلطنه پرداخت می نمود. پس از ۲۹ سال این دبستان منحل و بعدها امیرقلی اشراقی در منزل خود دبستانی به نام دبستان ملی تأسیس کرد و چندین سال این مدرسه دایر تا اینکه در سال ۱۳۰۹ به دستور وزیر فرهنگ وقت یک ساختمان سه کلاسه در بروجن ساخته شد. بعدها مردم این مدرسه را جمال‌الدین نام نهادند. این همت‌ها و تلاش افرادی چون ملاذوالفقار باعث گردید بروجن به شهری با سطح علمی بالا و تربیت پزشکان و متخصصان عالی رتبه دست یابد و هم اکنون نیز فارغ‌التحصیلان مدارس بروجن در خارج از استان و کشور به عنوان اساتید طراز اول مشغول خدمت هستند. علاوه بر آن در زمینه شعر و هنر نیز سرآمد بوده و از شعرا و استادان بنامی برخوردار است.

== محله ها ==

این شهر دارای محله های بسیاری هست که برخی از آنها بسیار قدیمی و همراه با بافت سنتی می باشند. تعدادی از محله های قدیمی هنوز به همین نام پا برجای می باشند. برخی از محله های قدیم و جدید بروجن چنین نام دارند:

* شهید رجایی
* شهید باهنر
* طوس
* پاسداران

* اردوبار
* چهارصد دستگاه
* کوی امام
* پایین

* مصلی
* شهدا
* سنگ سلف
* گودال سیاسرد
* فاطمیه

== مراکز آموزشی و دانشگاهی ==

بروجن دارای چندین دانشگاه و مرکز آموزشی است:

* دانشگاه پیام نور واحد بروجن
* دانشگاه آزاد اسلامی واحد بروجن
* دانشکده پرستاری و مامایی بروجن
* آموزشکده فنی و حرفه ای پسران بروجن

== صنایع دستی ==

قالیهای پشم یلمه‌ای و قالی وقالیچه‌های بختیاری بروجن بسیار مشهور است. در گذشته نیز گیوه این شهرستان شهرت کشوری داشته‌است.

== آب و هوا ==

از بروجن همواره به عنوان یکی از سردترین شهرهای کشور در گزارش‌ها هواشناسی نام برده می‌شود

در عرض جغرافیایی (۵۱ درجه و ۱۸ دقیقه شرقی) و طول جغرافیایی (۳۲ درجه شمالی) قرار دارد.

ارتفاع این شهرستان از سطح متوسط دریا ۲۱۹۷ متر است.از لحاظ اقلیمی دارای شرایط نیمه مرطوب با تابستان معتدل و زمستان بسیار سرد می‌باشد. تعداد روزهای یخبندان در حدود ۱۲۲ روز در سال می‌باشد. حداقل مطلق دمای این ایستگاه به ۲۷- درجه می‌رسد و حداکثر مطلق دمای مشاهد شده به ۳۶ درجه سانتیگراد بالغ گردیده‌است. بارش سالانه این ایستگاه بطور متوسط به ۲۴۳ میلی متر بالغ می‌گردد و دارای دو فصل خشک و مرطوب است. فصل خشک آن از خرداد تا شهریور ادامه دارد و فصل مرطوب آن از مهر ماه آغاز و تا اردیبهشت ادامه دارد. در مجموع بارش فصل زمستان به ۴۴ درصد و پاییز به ۳۲ درصد و بهار به ۲۴ درصد می‌رسد و تابستان ۱ در صد بارش را داراست.

بروجن یکی از مرتفع‌ترین شهرهای کشور است که این خصیصه بروجن را از جهت محیط زیست حیوانی و گیاهی بسیار غنی و پر جاذبه نموده‌است.

چشمه سیاه سرد و تالاب چغاخور و آداب و رسوم اصیل بختیاری‌ها از جاذبه‌های گردشگری این مناطق به شمار می‌آید.

== افراد مشهور ==

* محمد علی فرخی (متولد ۱۱۷۳ه.ق)-شاعر
* ملک محمد مسعود-خواننده
* مسعود صادقیان-طراح عروسک
* بهمن بروجنی-استاد نقاشی
* حسین هادی پور-نقاش
* دکتر ابوالقاسم بختیار-اولین پزشک متخصص ایرانی
* دکتر قهرمان سلیمانپور-رئیس کنوانسیون بین المللی محیط زیست

== منابع ==

(۱)دانشنامه استان چهارمحال وبختیاری

* استانداری چهارمحال‌وبختیاری.
* آمار جمعیت: اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران ۱۳۸۳، ص۱۰۰.
* فام ایران http://www.fam-group.blogfa.com

No comments yet.

TOP
Show PC ViewShow Mobile View