الله‌یار صالح

صالح آرانی (مشهور به اللهیار صالح؛ زاده ۱۲۷۵ در آران – درگذشته ۱۲ فروردین ۱۳۶۰) وزیر، سفیر، سیاست‌مرد ایرانی و از رهبران جبهه ملی ایران.

== زندگی ==

صالح آرانی متولد آران و بیدگل بود. پدرش مبصرالملک نایب الحکومه آران، بیدگل و نوش آباد بود. پس از اتمام تحصیلات مقدماتی برای ادامه تحصیل به کالج آمریکایی‌ها (دبیرستان البرز) رفت.

او در جوانی مترجم سفارت آمریکا در تهران بود. در این منصب با احمدشاه ملاقات نمود و نقشی کوچک در تصویب نشدن قرارداد ۱۹۱۹ ایفا کرد. داور او را به عدلیه و سپس مالیه برد. در وزارت مالیه به ریاست کل انحصارات دخانیات منصوب شد و از آنجا به ریاست کل گمرک انتقال یافت. همزمان در موارد مرتبط نیز طرف مشورت داور قرار می‌گرفت.

اولین تجربه صالح در کسوت وزارت به کابینه احمد قوام و وزارت دارائی وی مربوط می‌شود. او در این سمت چند برخورد جزئی با قوام داشت که مهمترین آنها به مخالفت صالح با اعزام علی امینی به آمریکا مربوط می‌شود. بعدها در کابینه علی سهیلی با همین سمت و در کابینه‌های ساعد مراغه‌ای و ابراهیم حکیمی با سمت وزیر دادگستری به کار مشغول شد. مدتی نیز وزارت کشور در کابینه مصدق را بر عهده داشت.

== فعالیتهای سیاسی ==

صالح ابتدا در کسوت عضوی ساده به حزب ایران پیوست و بعدها رهبری این حزب را در دست گرفت. در ۱۳۲۴ حزب ایران در یک اشتباه سیاسی به رهبری وی با حزب توده و فرقه دموکرات آذربایجان ائتلاف کرد. ولی به زودی به این اشتباه پی برد. حزب ایران به رهبری او در سال ۱۳۲۸ با ائتلاف با احزاب وحدت ایران، ملت ایران، زحمتکشان ایران و چند سازمان ملی دیگر، جبهه ملی ایران را به رهبری دکتر محمد مصدق تشکیل دادند.

در ۱۳۳۵ به عنوان رهبر حزب ایران با انتشار اعلامیه‌ای از دکترین ترومن حمایت کرد. در ۱۳۳۹ در انتخابات دوره بیستم مجلس شورای ملی از کاشان انتخاب شد. این دوره مجلس دیری نپائید و شاه مجلس را منحل کرد. پس از آن صالح و دیگران فعالیت در جبهه ملی دوم را آغاز کردند.

در دوره مبارزات دکتر مصدق سفیر ایران در آمریکا و مدتی نیز عضو کمسیون نفت مجلس شورای ملی بود. پس از کودتای ۲۸ مرداد با وجود درخواست سرلشکر زاهدی به ادامه کارش، از این سمت استعفا کرد.

در آستانه انقلاب دوباره به فعالیت در جبهه ملی روی‌آورد. صالح از اعضای انجمن آثار ملی بود.

== مراجع ==

== منبع ==

* نگاهی به زندگی اللهیار خان صالح

درج دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.