اروندرود

| image_name = Shat Al-Arab-Basra.jpg | caption = اروندرود
| origin = دجله، فرات، کارون
| mouth = خلیج فارس
| basin_countries = ایران، عراق
| length = ۲۰۰ کیلومتر
| elevation = – متر
| discharge = ۱۷۵۰ متر مکعب بر ثانیه
| watershed =

ایران و عراق سابقه مناقشات طولانی بر سر مالکیت و حق استفاده از این رودخانه دارند. این مناقشات سابقه‌ای ۴۰۰ ساله دارد و از زمان همجواری امپراطوری عثمانی با مرزهای غربی ایران آغاز شده است. در طول این مدت قراردادهای متعددی برای چگونگی بهره‌برداری از رودخانه بین دو کشور به امضا رسیده است. مهمترین این پیمان‌ها پیمان ۱۹۷۵ الجزایر می‌باشد که بخشی از آن در ارتباط با تعیین مرز در محل رودخانه است. این قرارداد تا امروز پابرجا مانده است.

== تاریخ ==

اروندرود در شاهنامه چند بار بکار رفته و در کتب جغرافیایی بعد از اسلام نیز توصیف شده‌است اما در بعضی منابع گاهی اوقات توصیف اروند بر رود کارون دلالت دارد و در مواردی بر شط العرب یا اروندرود.

در اوستا اگرچه از نام خلیج فارس بطور صریح نام برده نشده اما در مهر یشت در مبحث مهر یا میترا اشاره‌ای نیز به اروندرود شده‌است که در آن دوره «ارونگ» یا «ارنگ» گفته می‌شده‌است و چنین آمده:

اروند واژه‌ای پارسی میانه است به معنی بزرگ و شکوه و در دوره باستان به همه طول رود دجله و اروندرود امروزی گفته می‌شد. اگر اروند را با تلفظ اوروند بخوانیم معنی آب رونده یا رودخانه معنی می‌دهد. نام دجله نیز عربی‌شده تیگره پارسی باستان است که تیگره نیز صورت کهن همان واژه تیز است.

ایران و عراق در ۱۵ اسفند سال ۱۳۵۳ طی معاهده ۱۹۷۵ الجزایر ژرفگاه اروندرود را به عنوان خط مرزی میان دو کشور تعیین کردند.

== مناقشه بین ایران و عراق ==

مالکیت اروند رود مسئله‌ای است که از دیرباز مورد اختلاف ایران و همسایه غربی خود بوده است. دولت عراق و پیش از آن دولت عثمانی ادعا می‌کرده‌اند که کل اروندرود به آن کشور تعلق داشته و مرز دو کشور در ساحل شرقی این رودخانه است. در مقابل دولت ایران نیز معتقد بوده که اروندرود یک رودخانه مرزی و متعلق به هر دو کشور است و بر اساس عرف بین‌المللی مرز دو کشور، باید ژرفگاه رودخانه باشد. تاکنون چندین قرارداد بین ایران و عثمانی و بعد ایران و عراق منعقد شده که مهمترین آنها عبارتند از:

* عهدنامه ارزروم ۲ (۱۸۴۷)
* پروتوکل استامبول (۱۹۱۳)
* صورتجلسات تحدید حدود (۱۹۱۴ تا ۱۹۳۷)
* عهدنامه ۱۹۳۷
* پیمان ۱۹۷۵ الجزایر

== پانویس ==

== منابع ==

* کتاب گیتاشناسی ایران جلد سوم-مهندس عباس جعفری – چاپ ۱۳۸۴

== پیوند به بیرون ==

* The Iran–Iraq border، ۱۸۴۰–۱۹۵۸ بایگانی دانشگاه کمبریج

درج دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *